Điện thoại: 0913 269 931 - Zalo: 0964 131 807 - Email: soncam52@gmail.com.
12342345456734565678
Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

THEO DẤU CHÂN CỦA LÀNG (C2)

Nguyễn Ngọc Tung
 
THEO DẤU CHÂN CỦA LÀNG
 
Chương II
Làng, Cánh đồng và  Mẹ
 
1.Làng
1.
Xưa cha ông xuống biển lên rừng 
Tìm đất dựng làng
Khai mở
Làng đan lát, làng mộc, làng rèn
Làng trồng trầu, trồng dâu dệt lụa
Làng tạc đá, làng gốm, làng chài
Lập Văn Chỉ, Văn Miếu tôn vinh chữ nghĩa
Lập hương ước răn dạy cháu con
Người làng biết đánh đá ong
Đi bè vượt sông chở gỗ
Lên non đẽo đá
Dựng đình, dựng chùa, dựng đền thờ các bậc thánh nhân
Tri ân người có công dựng nước và giữ nước
Làng nuôi lời ru, câu hát
Là giấy khai sinh đời tôi.
 
Làng là tiếng mẹ đưa nôi
Ngày đánh Tây làng thành chiến lũy
Có người du kích kiên trung  
Máu đỏ hồ sen chẳng sờn ý chí
Phiên chợ rải truyền đơn  
Đêm đêm ngọn đèn dầu sáng hầm bí mật
Sáng hầm bí mật
Mẹ nuôi đồng chí
Để một ngày cờ đỏ rợp bờ đê
Mẹ đón cha về
Làng không còn bóng giặc
Tiếng sáo diều vi vút chiều quê.
 
2.
Về lang lúa kể
Một thời nghe kẻng đi làm
Chấm công ăn điểm
Cấm chợ ngăn sông
Rượu gạo gọi “quốc lủi”
Ăn đậu lợn “nước xuýt” cũng chia nhau
Mẹ cha nhọc nhằn leo heo hạt thóc
Không thể bó tay nhìn làng đói làng khát
Bí thư Tỉnh ủy
Hiểu lòng dân như hiểu chính mình
Cách mạng hay là chết?
Phải “Tự cứu mình trước khi trời cứu !”(5 )
Ông khởi sướng “Khoán hộ”
Giao ruộng cho dân
Đất giải phóng, sức người giải phóng
Thóc đầy bồ
Dân cơm no áo ấm
Gạo ra tiền tuyến nuôi quân
Ông “Tin mình đúng số đông sai” (6)
“Kim Ngọc”là ngọn lửa
Rực sáng lên sóng đất
Thời gian minh chứng cho ông
Một quyết định đúng
Mọi năng lượng giải phóng
Dân thực sự làm chủ
Con người được là Người.
 
Bây giờ làng không ai đói
Củ sắn, củ khoai thành đặc sản
Cái xửa cái xưa chẳng bao giờ cũ
Mặt giấy viết rồi mặt giấy còn thơ.
 
Đất lành chim đậu
Trăm họ lập thành làng
Xóm giềng “Tối lửa tắt đèn”(7) thành lẽ sống
Lúc hoạn nạn, lúc gian nan
“Lá lành đùm lá rách”(7)
Đời ai biết cơn mưa bất chợt
Có người đưa nón cho mình
Để chân đi mắt còn ngoảnh lại
 
Làng là phẩm giá
Làng là nhân văn.
 
3.
Trầu làng Bỏi
Em têm cánh phượng
“Không ăn cầm lấy cho nhau vừa lòng” ( 8)
Lá trầu cay, ơi lá trầu vàng
Người làng trầu thức khuya dậy sớm
Chợ ngược chợ xuôi
Miếng trầu làm mối cho mình thành đôi.
 
Làng Vĩnh Đoài, làng Bích Chu, làng Láng
Tiếng đục tiếng tràng
Vợ chồng choãi chân kéo cưa lừa xẻ
Kéo chân trời, lùa góc bể
Cưa đục long đong đẽo gọt phương người
Cái mộng cái mẹo ngón nghề truyền đời
Đục chai tay, tràng vung mòn thiên hạ
Một đời nghệ nhân
Nét trạm khắc buồn vui tình thợ
Nét ẩn hiện bên hoa lồng nụ
Lắng hồn quê mặt gỗ sáng lòa
“Hàng tre Vĩnh Mỗ
Hàng gỗ Bích Chu”
Đi đâu thì nhớ lời ru mà về.
 
“Ta về ta tắm ao ta”
Làng rèn Lý Nhân có từ thượng cổ
Nhịp búa nhịp đe
Chồng “búa cái”
Vợ quai “búa tạ”
Người giữ nhịp, người chân chèo
Yêu nhau cày cuốc cũng theo nhau về.
 
Làng Kim láng Ngái Triệu Đề
Làng đan mây tre
Thúng mủng giần sàng nong nia rổ rá
Cái lờ cái đó
Gàu dây gàu sòng
Mẹ chuốt nan, cha đan ngọn gió
“ Cái mây quây cái rế”
Đan yêu tyhuwowng ấm áp tình làng.
 
“Ai về mua vại Hương Canh
Ai lên mình gửi cho anh với nàng” (9 )
Đất Lò Cang
Ủ vàng như lụa
Anh xoay nắng, em chuốt mưa
Nét hoa mặt gốm
Hồn thơ hồn làng
Người Lò Cang
Thương nhau thức cả một đời
Nghe gốm ăn lửa hát lời nước non.
 
Em về Hải Lựu cùng anh
Đá đứng đá ngồi
Như trâu trên đồi, như voi trên núi
Thợ tạc đá lưng trần nắng dội
Thổi vào đá nét buồn nét vui
Mặt tượng, mặt Phật
Nghĩ rằng đá là đá thôi
Về đây đá cũng khóc cười trăm năm.
 
Ai sang Quan Tử, Sơn đông
Làng tiến sĩ, làng văn, làng võ
Bến Đông Hồ, bến Tuần, bến Giữa
Đền thờ Thánh nhân
Trần Nguyên hãn, Đỗ Khắc Chung
Bên “thánh võ”, bên “thánh văn”
Hòn đá mài gươm mòn nỗi lòng Tướng quốc
Ao sen thơm hồn làng, hồn nước
Chữ thầy sáng tựa sao Khuê.
 
Làng là nơi đất gọi ta về
Ngày hội mùa, làng vui làng hát
Trai tài gái sắc
Kéo co, kéo song
Kéo cho chuyển núi, kéo cho dời non
Anh thắng em lấy làm chồng!
Đạo Đức leo “cầu ùm”
Cướp cầu Nội Phật
Lò vật Yên Lỗ
Cờ mở trống rung…
Ngày xuân
Đò sang, quan họ sang cùng
Trống quân Đức Bác, hát tuồng Hoàng Đan
Trẩy hội yến anh
Nón in đáy nước nghiêng vành trăng non
Hội đúc Bụt
Thi nấu cơm
Phải duyên cầm lấy lời thương em chờ
Trai làng Hủng
Gái làng Chùa
Giọng chèo Vân Hội bỏ bùa Hoàng Lâu
Gặp nhau ăn một miếng trầu
Cây đa “Vườn Hội” hẹn nhau ta về
Dứa Hướng Đạo
Gạo Long Trì
Ai mua về chợ làng Me, Hợp Hòa
Sông xuân
Nước chảy lơ đờ
Hát câu giã bạn con đò trông theo
Bình Sơn tháp cổ
Trăng treo
Đường về mây phủ trắng chiều Tây Thiên
 
4.
Những ngôi làng bình yên
Ngôi làng cổ tích
Mà sao như có sóng ngầm
Từ khi dự án về làng
Giá đất sốt từng ngày
Người hôm qua bán hôm nay khóc
Anh em từ mặt
Đưa nhau ra tòa
Hàng xóm tranh chấp bờ rào bờ dậu
Ao hồ chia lô bán nền
Người phố về làng”Cò đất”
Tôi đứng trước bờ tre
Hỏi trời xanh mây trắng
Mây hững hờ hay mây im lặng?
Mây mách gì ta chăng?
Con nhện mải giăng mành
Chẳng để ý đến người nhìn
Có thể tôi là người xa lạ
Tôi vào chùa hỏi Phật
Phật từ bi
Chuông chiều gõ hoàng hôn chầm chậm
Cò bay chấm lửng chân trời...
 
Ký ức làng
Cây đa mái đình, giếng nước
Cây đa nghìn tuổi đã về trời
Đình xưa ai đã dỡ?
Cột gỗ làm bàn ghế lớp học
Đá chân cột nung vôi
Vôi khê vôi sống
Chỉ còn bơ vơ giếng đá
Bơ vơ vành trăng
Lối về tím cỏ.
 
Không có làng tôi biết về đâu?
Dẫu đường cỏ vẫn lối về với mẹ
Dẫu sỏi đá làm tôi vấp ngã
Bờ tre còn mát gió đời tôi
Rạ rơm giồng ngọn khói
Ngọn khói cay
Ngọn khói ngọt ngào.
 daulang
II.Cánh đồng
1.
Mẹ chạy loạn sinh con trên cánh đồng
Nhúm nhau chôn góc ruộng
Nhúm nhau thành bùn, thành di chỉ đời tôi
Cánh đồng mẹ cha chôn chân một đời
Mẹ lọi mưa lọi nắng
Gieo hạt ngô hạt thóc
Gieo nước mắt mồ hôi
Cây lúa chín dáng mẹ gầy héo hắt
Hạt lúa hình giọt mắt
 
Một cánh cò cũng chớp trắng dòng sông
Một áng mây cũng dịu trưa mùa gặt
Tôi về úp mặt vào vòng tay mẹ
Mồ hôi rưng rức cánh đồng.
 
Thuở cha ông
Cánh đồng có tên
Làng xóm có tên
Ông bà, mẹ cha và chúng tôi có tên để gọi
Những cái tên mộc mạc, những cái tên cổ tích
Mang niềm tin, khát vọng
Đồng Chĩnh, Đồng Chuôm, Cội Thị, Đồng Lươn
Dộc Gạo, Đằm Trâu, Ao Sâu, Vườn Đò…
Sông núi quê tôi mang tên huyền thoại
Núi Voi, núi Đinh, núi Trâu, núi Trống
Sông Cái, sông Con, sông Nhớ, sông Thương
Núi Phượng, sông Loan…
Rồng chầu voi phục   
Cánh đồng một nắng
Cánh đồng hai sương
Cánh đồng đổ lửa
Cánh đồng bão tố
Cánh đồng tài nguyên
Cây rau muối, tầm khúc, tầm phóp
Con cua cái tép
Mẹ cha một đời nhọc nhằn
Dấu chân cha nhiều hơn gốc rạ
Dấu chân mẹ nhiều hơn cỏ mọc sau mưa
Cánh đồng vật vã
Cánh đồng trang thơ.
 
2.
Cánh đồng người
Liêu xiêu dáng mẹ cái nắng tháng Ba
Lao đao hình cha cơn mưa tháng Bảy
Mẹ cha lam lũ
Sá cày oằn cong khói thuốc
Hằn sâu nếp nhăn trán cha
Tay cấy nồng cay miếng trầu
Thêm vết chân chim mắt mẹ
Cánh đồng quần quật
Đơm nụ đơm hoa
Cây rau dệu, rau má, rau sam
Mẹ cha ăn qua ngày giáp hạt
Mẹ lặn ngụp
Nắng hạ
Mưa đông
Bắt con cá cờ, cân cấn, đòng đong
Nấu canh chua, canh đắng
Em còn nhớ hay em đã quên?
Đắng cay có trải mới nên ngọt bùi
Nghĩa mẹ công cha bao giờ trả hết?
 
Cánh đồng cổ tích
Cánh đồng ca dao
Người làng ai cũng thuộc
Thuộc như cơm ăn nước uống
Hăng hăng mùi bùn
Cay cay mồ hôi
Mênh mang giọng hò câu ví
Mênh mang cánh cò
Cầu vòng bảy sắc đón cơn mưa
Đêm mưa rào cha đi đơm cá
Trưa nắng hạ mẹ đánh giậm lùa con tếp con tôm
Mảnh nhọn rập rình
Đời nhiều bất chắc
Nỗi oan đâm toạc chân mẹ
Mẹ nén nỗi đau vào vại muối dưa
Để nụ cười sáng trên khuôn mặt
Cánh đồng mồ hôi nước mắt
Ngàn năm dâu bể cõi người.
 
3.
Cánh đồng trời
Giữ nắm xương người làng đã khuất
Mồ mả ông bà, tổ tiên lô xô góc ruộng
Suốt đời tôi mang ơn
Những nấm mộ bây giờ cũng khác
Bên kia nghĩa trang nhà ai?
Mộ to mộ nhỏ, cái cao cái thấp
Quay ngang quay dọc
Đá đỏ đá đen
Thành phố âm phủ đua nhau tô vẽ
Sống nhà tranh vách đất
Chết chỉ cần nén hương thành tâm.
 
Bên này nghĩa trang liệt sĩ
Thẳng lối thẳng hàng
Bóng mát cây xanh
Giản dị mà thiêng liêng
Tôi gặp các em thiếu niên khăn quàng đỏ
Dâng hoa lên mộ các anh
Đọc lời hứa trước hương hồn cha ông
Hương khói tri ân
Tên tuổi các anh hùng liệt sĩ
Sáng mãi những con đường.
 
4.
Cánh đồng bình minh
Cánh đồng hoàng hôn
Cánh đồng hồn thiêng
Đêm đêm bọn trẻ dọa ma trơi lập lòe đom đóm
Đuổi nhau đầu làng, cuối xóm
Bồng bềnh rạ rơm
Lồi lõm ổ trâu ổ bò
Tuổi thơ vấp ngã
Vấp ngã để lớn lên
Lớn lên nhiều sóng gió
Đường đời gập ghềnh
Đã qua hòn đạn chiến trường
Để biết tránh m ũi tên bọc đường từ phía bình yên.
 
Cánh đồng làng em
Cánh đồng làng anh
Mồ hôi nước mắt thành bùn
Thành trầm tích
Cánh đồng là nồi cơm của mẹ
Nuôi ta khôn lớn thành người
Dẫu hạt gầy hạt lép
Nếu không có cánh đồng
Ai nuopoi con tôm cái tép
Để vạc đi mò, để cò đi chép ca dao.
 
III.Mẹ
 
1.
Mẹ tôi thương tôi nhất
Cũng gương mặt trái soan
Tóc dài suối biếc
Mẹ ru câu Kiều
Kể tôi nghe cổ tích
Tôi đã biết con bống con bang lúc tóc còn để chỏm
Mẹ dạy lẽ phải, điều hay
Hoa thơm, thơm từ trong nhụy
Gỗ thơm từ lõi thơm ra
Kính trong đánh lừa khoảng cách
Lời đường mật lừa lòng cả tin
Đường còn dài còn nhiều người tốt
Lời mẹ trong tim
“Nửa sự thật chưa là sự thật”.
 
Đời mẹ tất bật
Sớm khuya quần quật cánh đồng
Sáng chưa rõ mặt
Mẹ nhễ nhại gánh gió gánh sương
Tối nhọ mặt, tất tưởi lo bát cơm bát cháo
Đêm đêm gánh nước giếng làng
Đổ trời nước đầy chum đầy vại
Giếng đồi thì sâu
Gàu mo cau dài chạc
Múc đầy kéo được thì vơi
Mẹ gánh một đời
Chum đầy buổi sớm
Lại vơi lưng chiều
Mẹ múc gáo dừa
Múc trăng tắm mát tuổi thơ tôi.
 
Mẹ thương cây lúa
Đêm đêm mẹ thắp đèn bắt con sâu, con bướm
Trên trời có sao Thần Nông, có sao Gàu Sòng
Dưới đồng có hồ Vân Trục, có hồ Sáu Vó
Mùa hạn hán
Mẹ bắc gàu sòng vít chòm Tua Rua
Gò lưng vét nước cứu lúa đòng đòng
Lũ ngập trắng đồng
Mẹ lặn ngụp vớt mùa tơi tả
Đời mẹ chân đất áo vá
Đời mẹ nón lá áo tơi
Vừa buông giọt cay mẹ cầm giọt mặn
Tháng Mười mây vàng rộm chân trời
Lòng mẹ tãi nắng
Nước mắt lặn vào hạt thóc
Mẹ gặt về chín trắng mồ hôi.
 
2.
Cha đi bừa tháng Chạp
Mẹ cấy lúa tháng Giêng
Rét cóng chân có hơi bùn sưởi ấm
Lưng mẹ còng trăng liềm
Đắng cay mẹ ngậm ngọt bùi phần con
Mẹ vun nhọc nhằn gốc khoai gốc lúa
Mùa nối mùa
Cây thắp đèn cho đất sáng lên
Bữa cơm gia đình
Nhà đông con
Mẹ ngồi đầu nồi
Ăn cháy vét nồi, miếng khoai miếng sắn
Con bưng bát cơm trắng
Thấm mòn mưa nắng ngàn năm.
 
Mẹ cấy lúa nếp, gói bánh chưng ngày Tết
Giã bánh dầy, nặn bánh trôi
Tri ân công đức Tổ tiên
Mẹ lên rừng tìm cây hái thuốc
Ba bát nước sắc lấy một bát
Cắt cơn sốt cho em
Mẹ làm mốc hoa cau ngả tương đậm ngọt
Chum tương ăn vụ gặt
Chấm hết bè rau muống
Chưa xong bữa sắn mẹ lo bữa rau
Rau hái còn để lại gốc
Ngọn rau mọc chẳng kịp để ăn
Con thương mẹ xay giã dần sàng
Cháo nóng húp quanh
Biết rằng mặt sông phẳng lặng
Giấu đi lòng quặn sóng ngầm
Đời mẹ héo mòn
Quanh năm “bán lưng cho trời, bán mặt cho đất”
Khi xuôi tay nhắm mắt
Muopwif móng tay mẹ còn ngậm bùn.
 
Mẹ là người gánh nỗi đau lớn nhất
Bàn thờ của mẹ
Một bên thờ chồng một bên thờ con
“Ba lần tiễn…
Hai lần khóc thầm lặng lẽ”(16)
 
Đêm đêm mẹ khóc
Ngọn đèn nghiêng về phương cha đánh giặc
Đổ đầy trăng sao thương nhớ lên trời
Tóc mẹ thêm sợi bạc
Những sợi bạc rụng trắng sương khuya
Mẹ vo tóc rối cài mái gianh, cánh dại
Nghe tiếng rao”Tóc rối đổi kẹo”
Như ai xát muối vào lòng
Không thể đổi nỗi đau dễ dàng
Cuộn tóc- Đời mẹ.
 
3.
Cây có gốc
Nước có nguồn
Con Tắc Kè biết tìm về núi
Con cá ngược dòng tìm về nơi sinh
Tôi tìm về bóng mẹ
Chỉ còn cánh đông không
Chạm đôi quang cặp và dây néo cũ  
Treo giọt mồ hôi đắng phận người
Cái cuốc mòn lưỡi
Cái liềm vẹt răng
Đòn gánh lõm vai
Cái cào, cái chang bạc mặt
Cái đấu đầy vơi
Đong no đong đói
Mẹ đong nỗi người
Cơi trầu trống, nỗi buồn rỗng đáy
Lá trầu héo như lòng mẹ héo
Cái nghèo cái khó mẹ chẳng mang đi
Để lại bình vôi em khóc ngày về.
 
Ngày tiễn mẹ về trời
Con chân đất đi lùi
Trên lưng cầu vồng đón mẹ
Con đã khóc cơn mưa tháng Chạp
Bước chân thì ngắn chân trời thì xa
Đời mẹ như bóng mây qua!
 
Xin được thắp nén hương góc ruộng
Để trầm thơm khỏa lấp dấu chân cha
Khỏa lấp dấu chân mẹ
Khói hương thay lòng người
Khói hương cúi tạ !
 
(Còn nữa)
 
In bài viết
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 35
Trong ngày: 35
Trong tuần: 35
Lượt truy cập: 1316946
xuthanh
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN CÔNG NHÂN
Điện thoại liên hệ: 0913 269 931 - 0964 131 807
Email liên hệ: Nhà văn Cầm Sơn: soncam52@gmail.com 
 
ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM VÀ TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM
- Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Lê Tuấn Lộc - Chi hội trưởng.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà văn Cầm Sơn - Trưởng Ban Truyền thông