Điện thoại: 0913 269 931 - Zalo: 0964 131 807 - Email: soncam52@gmail.com.
12342345456734565678
Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

ĐI QUA LẰN RANH

Hồ Bá Thược
 
ĐI QUA LẰN RANH

           Gần đến giờ ăn trưa, cậu Thâm đang lạch cạch đồ sau nhà, chuẩn bị đi lấy cơm dưới bếp ăn cơ quan. Bỗng một tiếng “choang”. Có vẻ như đỗ vỡ cái gì đó. Hắn hốt hoảng kêu lên:
        - Thôi chết tôi rồi, vỡ hết bát lấy gì ăn? Mọi người đang bối rối, thì Ông Trâm lãnh đạo Ban xuất hiện trước bậu cửa, sau ông là một người mặc áo lính.
        - Chào anh em, tôi đưa Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tiến được Bộ Tư lệnh, quyết định bổ nhiệm Trưởng phòng Kỹ thuật của Ban ta.
   Mọi người chưa kịp nói lời chào mừng, đã nghe anh nói, không màu mè gì:
        - Không sao, vỡ bát ta ăn bằng tay. Ăn “bốc” món gì cũng ngon. Nhớ lấy phần cơm cho tôi với nhé.
        Mọi người cười òa. Căn nhà gỗ ở nhờ của dân, không khí bỗng trở nên vui vẻ, quên luôn chuyện ăn “bốc”. Anh đến bắt tay từng người. Cái bắt tay thật chặt,  ấm áp, thân thiện. Chỉ với một câu nói thật lòng về bát cơm vỡ, ai cũng cảm nhận ngay anh ứng biến hoàn cảnh, nhanh, hơn nữa còn nói thẳng, nói thật.
        Không khoác áo lính như anh, nhưng mọi người cảm nhận rồi đây tác phong, kỷ cương, tham mưu kỹ thuật của Phòng Kỹ thuật sẽ có nhiều thay đổi, không chừng có thể “quân sự hóa” cũng nên?       
         Cái thời “mười năm lên một cấp không phải là chậm, một năm lên ba cấp không phải là nhanh” như lời ông tướng nào đó đã hùng hồn tuyên bố. Còn với anh không biết mang quân hàm Thiếu tá từ bao giờ, nay trực tiếp phụ trách kỹ thuật là vinh dự cho đám kỹ sư trong phòng, chưa nói các phòng ban khác kính nể anh đến mức nào?
        Cuối năm 1968. Mỹ tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc, đất nước thanh bình trở lại trong đống đổ nát sau chiến tranh. Đường 20, một nửa hòa bình, một nửa còn bom đạn khủng khiếp bên kia biên giới. Trưởng phòng đang “trôi dạt”  khói bom trong đó. Sự có mặt của anh tại trọng điểm ATP, khích lệ mấy kỹ sư đi công tác với anh, cùng chia sẻ với các đơn vị công binh, chịu đựng đói khát, không ngại bom đạn, xăm nát khu vực trọng điểm, tìm các con đường tránh ATP. Vất vả là thế, nhưng anh rất vui, lắm lúc khôi hài :“ Ta đang “ trêu ngươi” thằng Mỹ. Càng đánh mạnh, đường càng sinh sôi…”
         Công việc đang “thông đồng bén giọt”, anh nhận được điện khẩn của lãnh đạo Ban về cơ quan gấp. Giao lại công việc cho hai kỹ sư rồi đi nhờ xe hàng về Bộ Tư lệnh.
         Dạo này bom đạn phía trong đã giảm bớt, các tỉnh thành, quân khu, quân đoàn, quân binh chủng, học viện …từ Trung ương đến địa phương thay nhau cử các đoàn văn công, văn nghệ vào tuyến trong biểu diễn, phục vụ bộ đội và nhân dân. Trước khi đi sâu, các đoàn phải công diễn báo cáo trước cơ quan Bộ tư lệnh, trong đó có Ban X.
        Vì đoàn văn công này chưa biểu diễn xong, đoàn khác đã vào, lịch biểu diễn kín cả trang giấy. Trước tình cảnh nhiều đoàn, thời gian hạn hẹp, Bộ Tư lệnh đành cho các đoàn biểu diễn ban ngày lẫn ban đêm. Thói đời là vậy, người nói phải có người nghe, sâu khấu phải có ánh đèn, biểu diễn phải có người xem. “Khổ thân” cán bộ, nhân viên các phòng ban, công việc chuyên môn ngập đầu, nhưng buộc lòng phải ngồi xem vì yêu cầu của cấp trên. Một bên tai nghe đàn nhị réo rắt, một bên tai nghe bom rền đạn rú bên kia biên giới. Đầu óc căng thẳng, rã rời. Tư lệnh thương cán bộ của mình, khuyến khích nhân dân nơi trong vùng đến xem, chia sẻ với bộ đội .
h2
        Xã Đô Hương vốn dĩ nghề nông, kiêm luôn nghề rừng. Chiến tranh ập đến, dân tình nghèo, bỗng nhiên được thưởng thức kỷ nguyên văn công, văn nghệ có một không hai với các diễn viên nam tráng kiện như Phù Đổng, nữ diễn viên múa hát như nàng tiên, váy áo rực rỡ, son phấn thơm lừng. Nhưng rồi được vài ba hôm, bò kêu, lợn rống, đồng ruộng  khô kiệt, không người tưới tắm, bà con đành lặng lẽ rời ánh đèn sân khấu… Trong vụ việc này bọn trẻ con rất thích thú, không ngó ngàng gì đến sách vở vì trường lớp bị bom đạn chưa khôi phục xong.
         Mọi người trong cơ quan cực kỳ ngạc nhiên thấy hằng đêm, Trưởng phòng kỹ thuật đang dạy bài múa hát chèo : “Ban ta” cho đoàn văn công “Tiếng hát át tiếng bom” chào mừng hội nghị. Không biết mọi người đánh giá thế nào nhưng bên cánh chính trị không mấy người tin Trưởng Phòng Kỹ thuật kiêm Trưởng ban tổ chức có hoàn thành nhiệm vụ được hay không? Họ cho rằng anh có tài tổ chức, năng nổ đấy nhưng chỉ trong chuyên môn kỹ thuật thôi, còn trong việc Tổ chức hội nghị mang màu sắc chính trị với qui mô thế này, làm sao kham nổi?!
        Vấn đề nhạy cảm nhất, hậu cần Ban chỉ lo cho cơ quan hai bữa ăn đạm bạc hàng ngày, còn hội nghị lớn với hơn nửa nghìn người, thời gian rất gấp, hậu cần không thể bảo đảm được. Lãnh đạo Ban lo lắng, hỏi Trưởng ban tổ chức khả năng giải quyết hậu cần thế nào? Anh nói rằng với người lính, khó khăn mấy cũng tìm cách khắc phục được. Xin các thủ trưởng yên tâm.
        Thật tài tình, chỉ hôm sau, anh bảo Ban Hành chính cho người sang chuồng lợn của Bộ Tư lệnh bắt 2 con to nhất về khao hội nghị. Trước đó anh đã sang thuyết phục được Đại tá Chủ nhiệm Hậu cần Bộ tư lệnh “vay” lợn rồi trả sau. Ông Chủ nhiệm nói nuôi mấy ông bà văn công, văn nghệ  còn khó hơn nuôi hàng nghìn quân sĩ. Ông chỉ “than vãn” chút ít với Trưởng phòng vậỵ thôi, nhưng dặn kỹ không để lọt đến tai Tư lệnh. Nếu không bị phê bình là cái chắc. Nhưng vì tình đồng đội, ông đành bóp bụng cho Ban X vay. Khi được hỏi, lấy gì trả, Trưởng phòng cười ngất:
       - Tôi đã nhắm đàn lợn 4 con còn nhỏ của Đội thanh niên xung phong  I8 rồi. Khi lợn choai choai tôi bắt 2 con, bù vào con to. Còn 1 con nữa tôi sang mua bên Nông trường 20-4… trả cho ông Chủ nhiệm Hậu cần, như đã giao ước.
 
                                                               ***
        Không lâu sau đó, chiến sự có phần lắng dịu, Bộ Tư lệnh giải thể, bàn giao các đơn vị cho Bộ Tư lệnh 559 quản lý. Ban X không còn chức năng “song trùng lãnh đạo” nữa, tiến sâu vào phía trong gần với địa bàn các đơn vị ở biên giới. Tôi được chuyển về cơ quan quân sự, đóng quân trong Hoàng thành.
          Một hôm, tôi được cử ra Khu B Cục lấy lòng lợn cho anh em trong phòng. Khoản lòng phèo này là sản phẩm phụ của nhà máy thịt hộp nhượng cho các đơn vị cải thiện thêm đời sống bộ đội. Tôi bất ngờ gặp Trưởng phòng cũ. Anh nói mới được điều về cơ quan, phụ trách  Chủ nhiệm Hậu cần  Cục, phong quân hàm trung tá. Tôi nói mừng cho anh, nhưng cũng lo trách nhiệm của anh bây giờ cao hơn rất nhiều. Anh cười, muốn nhắn lời chân tình đến tôi:
       - Là người lính, cấp trên cần, việc gì cũng làm, làm thật tốt, em ạ.
 Quả thật, từ khi anh về làm Chủ nhiệm hậu cần, khác hẳn mấy đời Chủ nhiệm trước, đời sống bộ đội được cải thiện rõ rệt. Anh liên hệ với nhà máy sản xuất thịt hộp của Cục quân nhu, hàng tuần sang mua các phụ phẩm thịt lợn về cho các bếp ăn. Túi quà tết cũng xênh hơn. Đặc biệt sĩ quan được kèm theo cân giò lụa, “ đặc chủng” này nhiều người nằm mơ cũng không thấy. Vậy giò lợn ở đâu ra trong thời buổi tem phiếu, thực phẩm khan hiếm này?  
  Anh cười:
     - Trại lợn dưới Hà Nam thiếu cát đổ sàn chuồng, tôi có xe chở cát, đổi lấy giò lợn, hai bên đều có lợi, không vướng vào chính sách.
         Không biết thời quân ngũ của anh, đã qua những đơn vị nào, làm những việc gì? Muốn hỏi anh đôi điều, chờ lúc rỗi rãi ngồi với nhau, nhâm nhi chén trà, chuyện nhỏ, chuyện to, chuyện thời Ban X ở Trường Sơn. Thậm chí muốn biết thêm về hoàn cảnh gia đình, vợ con. Tiếc là anh bận quá. Sau đó, tôi được điều về công tác tại nhà máy đóng tàu B173 Dụ Nghĩa. Dù cùng đơn vị, nhưng xa anh từ đó.
        Gần đến giờ ăn trưa, một chiếc xe con vừa đỗ trước sân nhà ăn, người ngồi trên xe bước xuống, một tay xách ba lô, một tay ôm chiếc chiếu ngắn. Mọi người chăm chú theo dõi, tôi nhận ra anh, vừa chay, vừa kêu to :
       - Ôi !Anh Tiến ! Sao anh lại về nhà máy em?
       Anh thả chiếc ba lô xuống, nói với mọi người:
        - Cấp trên điều tôi về làm Giám đốc nhà máy. Mọi người có mặt ở đây ủng hộ tôi nhé. Cấp trên thấy nhà máy nhiều năm không hoàn thành được ụ tàu, phái tôi xuống cùng anh em ba tháng phải xong. Căng lắm.
        Mọi người đồng thanh:
       - Vâng ạ, thưa giám đốc.
       Quang cảnh nhà máy rất bi đát, sờ vào đâu cái gì cũng thiếu.Từ tiền bạc, vật liệu đến cán bộ công nhân.  đặc biệt hạng mục chính neo tời vừa thiếu, vừa yếu không đủ công suất để đưa tầu Đại Khánh 400 tấn lên triền đà, đành phải thuê nhà máy bên ngoài bảo dưỡng.
       Không hiểu vì sao giám đốc quen biết khu vực này như người địa phương. Anh lục tung, xăm xoi mọi ngóc ngách. Chỉ một tuần sau, anh “mò” ra được bốn chiếc tời xe tăng cũ nhưng còn tốt. Thành công này được anh bạn quen làm việc tại sân bay Cát Bi mách mối. Giám đốc Sân bay đồng ý nhượng, nhưng phải có công văn của Tổng Cục HC.
      Chỉ một tuần sau, công việc hoàn tất, bốn tời xe tăng được đưa về bảo dưỡng tại nhà máy, giao kỹ sư thiết kế mố trụ gắn tời, thiết kế bốt điện điều khiển bốn tời cùng tốc độ khi vận hành kéo tàu lên triền đà.
       Một hôm, tôi với anh đang mò vớt dây cáp dưới chân triền tàu, cậu công vụ hớt hải chạy ra, đứng trên bờ nói xuống:
     - Báo cáo thủ trưởng, trên Cục mới điều một cán bộ về nhà máy ạ.
       Nghe nói có cán bộ về bổ sung, mừng quá, anh vội lên bờ  chạy về phòng, mặc cho quần áo bê bết bùn. Giám đốc thân mật:
       - Cậu về đây là tốt rồi. Cảm ơn nhé.
        Hắn dập hai chân xuống đất rất mạnh:
      - Báo cáo, tôi Đại úy Vũ Duy Loát, nguyên đặc công nước, được Cục điều về làm trợ lý nhà máy – Hắn nhìn kỹ Giám đốc rồi nói tiếp - À, tôi thấy Giám đốc quen quá. Có phải thời xưa ông cụ nhà mình là lính “khố xanh, khố đỏ”, vợ giám đốc sinh con đôi, xem ra hậu vận của Giám đốc không được tốt lắm…
        Chẳng biết thế nào, Giám đốc vội trèo lên giường, vái hắn như tế sao.
     - Lạy thầy! Sao thầy lại biết nhiều về tôi thế ạ, lạy thầy!
        Tôi đứng bậu cửa muốn gầm lên với hắn. Thằng láo toét, chưa chào Giám đốc đã tuôn ra lời độc địa. Sau phút “choáng váng” đó, Giám đốc bỏ qua, không nói gì. Tính cách của anh là vậy.
      Chưa đầy ba tháng sau, đoàn xe con của Cục rồng rắn kéo xuống nhà máy cắt băng khánh thành triền ụ tàu. Tôi thầm nghĩ, chắc chắn Cục lại điều anh đến cơ sở nào chăng?
        Quả thật,“người tính không bằng trời tính”anh lại nhận được Quyết định của Cục điều về xây dựng nhà máy xi măng X88 trên vùng đá vôi Hà Nam, thực hiện chủ trương Quân đội làm kinh tế. Tham vọng lớn lắm, nhưng thực lực gần như không có gì. Dân gian nói đúng câu “tay không bắt giặc”. Hoàn cảnh của Giám đốc là vậy.
          Nhưng, chỉ một năm sau, Giám đốc nhà máy xi măng X88 báo cáo đã hoàn thành xây dựng nhà máy, cho ra lò mẻ Xi măng 300 đầu tiên đạt chất lượng. Giấy mời còn ghi rõ ngày giờ Thủ trưởng và các Phòng Ban xuống dự lễ khánh thành.
        Thật bàng hoàng, thật nghi ngờ đến mức ”bán tín bán nghi”. Chẳng nhẽ với một chút kinh phí nhỏ nhoi Cục rót xuống, nhà máy hoàn thành công trình đồ sộ được sao?  Đến nỗi đoàn xe con của Cục đến sân nhà máy rồi, vẫn  không thấy cờ quạt, băng rôn. Thậm chí một “bóng hồng” cũng không. Mọi người nháo nhác hỏi nhau có phải nghe nhầm thời gian không ? Đến nỗi Trưởng Ban hành chính theo đoàn phải xác thực.
        Cùng thời gian trên, bất ngờ có hai xe ô tô chạy gần văn phòng nhà máy đỗ lại. Họ nhanh chóng hạ đồ, dựng rạp, cỗ bàn xuống. Chỉ trong giây lát, băng rôn, cờ hoa và nhiều tà áo dài thiết tha, sắc màu rực rỡ.
        Giám đốc luôn tạo ra bất ngờ khiến khách mời thích thú. Sau này, nhiều người nghĩ đây là phong cách của anh. Nơi nào khó, có anh. Nơi nào việc lớn có anh. Người khác làm trì trệ, có anh. Điều thú vị là việc nào anh cũng hoàn thành xuất sắc. Ai cũng thừa nhận Giám đốc “tay không bắt giặc” thật. Đúng thật. Nhưng tính tình của anh không vì thế kiêu ngạo. Ngược lại rất khiêm nhường, cầu tiến.
         Trên đường xe về cơ quan, các vị khách vui mừng với kết quả của nhà máy, âu cũng là thành tích chung của tập thể! Nhưng không ít người lăn tăn, suy nghĩ : “Vậy nhà máy lấy đâu ra tiền để xây dựng, có điều gì khuất tất ở đây, có tham nhũng không ?”. Suy nghĩ ấy cứ lay lắt, to dần, to dần rồi biến thành thảm họa cho Giám đốc và tập thể lãnh đạo nhà máy.
       Tòa hỏi cựu Giám đốc:
       - Lấy gì để bắc đường điện 4KW dài 7 km từ thành phố về nhà máy?
       -Dạ thưa, nhà máy ký hợp đồng với Sở Điện lực ạ.
       - Lấy đâu ra tiền?
       - Hai bên thống nhất khi sản xuất được xi măng sẽ trả tiền bằng xi măng?
       Tòa lại hỏi cựu Giám đốc:
      -Lấy đâu ra vật liệu xây dựng nhà máy?
      - Dạ, cũng lấy xi măng trả cho Sở Xây dựng ạ?
       Tòa hỏi cựu Bí thư Đảng ủy nhà máy:
        - Liên hoan khánh thành nhà máy, đội thể dục thể thao, đội văn nghệ đi trình diễn ở Cục và các nơi khác, lấy đâu ra tiền?
      - Nhà máy cũng xây dựng được đội thể dục thể thao, đội văn nghệ nhưng vì công nhân bận nhiều việc, ít tiết mục đành nhờ  Sở Văn hóa Thể dục thể thao và Sở Thương nghiệp thành phố giúp đỡ?
      - Lấy đâu ra tiền để trả thù lao?
       -Dạ, cũng trả tiền bằng xi măng ạ?
        Riêng việc nói bố Giám đốc là lính “khố xanh, khố đỏ” tòa không xem xét vì cơ quan điều tra xác định bố Giám đốc là người dân bình thường được tổ chức cử đi nhặt xác người chết đói năm1945, nằm la liệt trên đường phố Huế. Để phân biệt người sống với người chết, họ được trao mặc quần áo đỏ. Do phải lội dưới ao chuôm vùng Trại cá, áo đỏ biến thành áo xanh. Lính “khố xanh, khố đỏ” từ đó mà ra.
      Tòa tuyên phạt cựu Giám đốc Nguyễn Mạnh Tiến 3 năm tù giam, tuy chưa có dấu hiệu tham nhũng nhưng can tội vi phạm vượt ngưỡng lằn ranh chính sách hiện hành.
       Hai năm sau, anh được giảm án tù, nhà nước sửa sai trả lại cho anh giảm quân hàm xuống còn Thượng úy. Nghe tin anh được trả lại tự do, bọn đàn em thời ở Trường Sơn đến nhà thăm hỏi. Vừa đến cổng, anh bạn có tính hay bông đùa, hô lớn:
       - Chúng tôi là Đội Quản lý thị trường, ông bà cho xem giấy tờ hóa đơn xây dựng nhà .
          Vừa hô xong, đã thấy bà chủ nhà cầm trên tay tập hóa đơn dày cộp từ trong nhà bước ra. Chợt nhận ra đàn em, chị hết sức ngạc nhiên.
       - Nghe thấy Đội quản lý thị trường hô kiểm tra, chị đã chết khiếp nói gì đến anh các  chú – Chị ngẩng đầu lên cầu thang – Anh xuống nhà  đi, không phải trốn nữa đâu, các chú nhà ta cả đấy – Chi quay lại nói với chúng tôi – Khi xưa anh các chú là con chim đầu đàn, việc gì khó cũng đi đầu. Bây giờ sợ cả cành cây cong./. 
                       
                                                                           Seasons Avenue  ngày 10-11-2026

                                                                                                   H.B.T
In bài viết
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 35
Trong ngày: 45
Trong tuần: 4036
Lượt truy cập: 1312592
xuthanh
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN CÔNG NHÂN
Điện thoại liên hệ: 0913 269 931 - 0964 131 807
Email liên hệ: Nhà văn Cầm Sơn: soncam52@gmail.com 
 
ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM VÀ TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM
- Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Lê Tuấn Lộc - Chi hội trưởng.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà văn Cầm Sơn - Trưởng Ban Truyền thông