Phạm Trọng Thanh
HAI CÔ ĐI CHỢ ĐƠ… (Chuyện vui làng văn)
Đầu xuân 1954, đoàn công tác tuyên truyền văn nghệ Liên khu Ba từ Nho Quan, Ninh Bình qua vùng du kích Hà Đông. Đoàn có bốn người, một nhà văn, ba nhà thơ. Sáng hôm ấy, khi đi qua cánh đồng, họ gặp hai cô gái trên đường quê rảo bước, dáng vẻ như đang đi chợ.
Nhà thơ Trần Lê Văn đi trước, nhanh nhẹn hỏi:
- Hai cô về đâu vậy?
- Hai chúng em đi chợ Đơ ạ! Một cô mắt đen láy trả lời, còn cô kia thúng cắp bên hông, nghiêng nón che nụ một cười. Họ gặp các vị khách lạ quần áo nâu dân dã hỏi đường, trông ai cũng chững chạc, đàng hoàng.
Thốt nhiên, nhà thơ Trần Lê Văn dừng bước, ngoảnh lại, cao giọng:
- Hai cô đi chợ Đơ! Xin mời đối đi: "Hai cô đi chợ Đơ"...Thỉnh chư huynh đối đối!!
Hai cô gái không hiểu chuyện gì xảy ra, cùng nán lại một bên đường nghe ngóng. Còn những người bạn đồng hành thì hiểu ngay cái cách chơi chữ Ta - Tây của ông giáo - nhà thơ cán bộ họ Trần: Hai là số đếm, tiếng Pháp là deux (đơ). Hai cô đi chợ Đơ - vế ra thật mau lẹ để thử tài nhau.
Nhà thơ Đoàn Văn Cừ ngoảnh lại phía triền sông nơi vừa đi qua, giày dép hãy còn cát dính. Ông mỉm cười ý nhị, đối rằng: "Bốn cậu guồng xe cát!" (Quatres: bốn).
Nhà thơ Huyền Kiêu nhìn cánh đồng bỏ hoá, năn lác mọc đầy, có cả vịt trời chim xít sà xuống bay lên, ông đắc ý tiếp liền: "Sáu gã sang đồng xít !"
( Six: sáu).
Nhà văn Chu Văn vừa đi vừa thủng thẳng nói:
- Các ông đối thế thật là nhanh, theo phép đại đối thì ổn. Tuy nhiên, "chợ Đơ" là tên riêng, nếu chỉnh đốn hơn, 2 vế câu đối nên là: "Hai cô đi chợ Đơ" với "Bốn cậu về phố Cát". Hiềm một nỗi đền Sòng, phố Cát ở mãi xứ Thanh
xa tít, còn ở đây là câu đối tức sự, tức cảnh. Các ông nhìn xem, kia có phải mấy chị, mấy em đang mò cua, bắt cá dưới đầm ? "Hai cô đi chợ Đơ "- Tôi xin đối: "Mười chị xuống rửa đít!" (Dix: mười).Thế là xong !
Tất cả cùng cười vang. Hai cô gái đi chợ Đơ (tức chợ làng Cầu Đơ, tên chữ là Kiều Đa, nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội) hãy còn đứng đó, cách họ một quãng ngắn cùng phá lên cười. Các cô cười như nắc nẻ! Ấy là chuyện vui trên đường kháng chiến năm xưa.
P.T.T (Sưu tầm)