ĐỌC THƠ CÙNG NHAU

Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

Võ Thị Như Mai

ĐỌC THƠ CÙNG NHAU/ READING POETRY TOGETHER

KHI THI CA TRỞ THÀNH THỰC PHẨM TÂM HỒN

ĐỌC THƠ CÙNG NHAU xuất phát từ một nhu cầu sâu xa hơn của đời sống tinh thần đương đại: nhu cầu được chậm lại, được lắng nghe và được đối thoại với chính mình thông qua thi ca. Chương trình được khơi nguồn bởi Marcus Mạnh Cường Vũ, một gương mặt đặc biệt của đời sống nghệ thuật Việt Nam đương đại, người hoạt động đồng thời ở nhiều lĩnh vực như sản xuất phim, biên kịch, đạo diễn và phê bình điện ảnh, nhưng luôn gặp nhau ở một mối quan tâm cốt lõi là con người. Trong tất cả những thực hành sáng tạo của mình, Marcus Vũ không tìm cách phô diễn hình thức hay khẳng định cái tôi nghệ sĩ, mà kiên trì đặt câu hỏi về sự tồn tại, về tổn thương, về khát vọng sống và khả năng thức tỉnh của con người trước những giới hạn của đời sống.

Được biết đến rộng rãi với vai trò là người khởi xướng chuỗi chương trình Khơi nguồn cảm hứng/ Inspiration, Marcus Vũ đã xây dựng một mô hình sinh hoạt nghệ thuật cộng đồng mang tính phi lợi nhuận, nơi nghệ thuật không đứng ở vị trí trình diễn đơn thuần mà trở thành một không gian trao đổi, đối thoại và chiêm nghiệm. Ở đó, khán giả không bị đặt vào vị thế thụ động, mà được mời gọi tham gia vào quá trình suy nghĩ, cảm nhận và phản tư cùng nghệ sĩ. Dấu ấn sâu đậm trong hành trình ấy là tiểu phẩm kịch “Memento Mori – Hãy nhớ, mi sẽ chết”, chuyển thể từ tác phẩm “Điểm đến của cuộc đời” của tiến sĩ Đặng Hoàng Giang, cái chết không bị né tránh mà được đặt vào trung tâm như một điểm tựa để con người nhìn lại cách mình đang sống. Việc lựa chọn những đề tài gai góc như cận tử, ung thư và sự mong manh của phận người cho thấy một thái độ nghệ thuật nhất quán: nghệ thuật không nhằm ru ngủ hay giải trí thuần túy, mà để đánh thức nhận thức và lòng trắc ẩn.

Chính từ nền tảng tư duy ấy, chương trình ĐỌC THƠ CÙNG NHAU ra đời như một nhánh mềm mại nhưng không kém phần sâu sắc của Khơi nguồn cảm hứng. Đây là một chuỗi chương trình nghệ thuật cộng đồng do nhóm Khơi nguồn cảm hứng – Inspiration tổ chức, với mong muốn đưa thơ và tác giả thơ đến gần hơn với công chúng thông qua hình thức tương tác trực tiếp, đối thoại mở và cùng sáng tạo. Khác với những buổi ra mắt sách hay tọa đàm văn chương quen thuộc, ĐỌC THƠ CÙNG NHAU đặt trải nghiệm của người tham dự vào mối quan hệ ngang hàng. Thơ ở đây không cần được phân tích đúng sai, hay dở, mà được đọc lên, được lắng nghe, được cảm nhận và được chia sẻ như một kinh nghiệm sống.

Chương trình thường diễn ra tại những không gian cà phê nhỏ, ấm cúng ở TP.HCM, nơi ánh đèn dịu, ghế ngồi gần nhau và khoảng cách giữa người đọc với người nghe gần như không còn. Mỗi buổi kéo dài khoảng hai tiếng, nhưng điều đọng lại không nằm ở thời lượng mà ở dư vị tinh thần, thứ cảm giác lắng sâu, tĩnh tại mà nhiều người tham dự gọi bằng một cái tên rất chính xác: food for the soul. Trong một đời sống đô thị vận hành với tốc độ cao, việc được ngồi lại, lắng nghe thơ và lắng nghe nhau trở thành một trải nghiệm hiếm hoi, mang tính chữa lành rõ rệt.

Trong khuôn khổ ấy, tối 13.01.2026, chương trình ĐỌC THƠ CÙNG NHAU số VI+ đã diễn ra trong một không gian ấm cúng giữa trung tâm Sài Gòn, với chủ đề “Hành trình tự do đi Sao Hỏa”, dựa trên tập thơ cùng tên của Marcus Vũ vừa được Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam ấn hành vào tháng 12 năm 2025. Tập thơ gồm 33 bài, chia làm ba chương, được sáng tác trong giai đoạn từ 2008 đến 2025, phản ánh một chặng đường dài của sự trưởng thành nội tâm. Dưới sự chủ trì của Trọng Khang, chương trình dẫn người tham dự đi qua những lớp không gian, thời gian đan xen, từ Hà Nội và Sài Gòn của ký ức, qua những rung động của tình yêu tuổi trẻ, đến hình ảnh Sao Hỏa như một ẩn dụ cho hành trình thoát ly khỏi những giới hạn quen thuộc của một Trái Đất đang đối diện với nhiều khủng hoảng.

Ở đây, Sao Hỏa trở thành một không gian nội tâm để buộc con người phải đối diện với chính mình, với tự do, với cô đơn và với khả năng yêu thương ở tầng sâu nhất. Marcus Vũ chia sẻ thơ bằng một giọng đọc tiết chế, không áp đặt cảm xúc, để lại những khoảng trống cần thiết cho người nghe tự bước vào thế giới của riêng mình. Những người tham dự, đến từ nhiều ngành nghề khác nhau, không cần là nhà thơ hay người nghiên cứu văn học, đã lắng nghe, rồi chia sẻ những câu thơ chạm vào ký ức, những hình ảnh gợi lên nỗi buồn hay những khoảnh khắc im lặng kéo dài, để nhận ra rằng chính sự im lặng cũng là một hình thức tham dự trọn vẹn.

Như một nghi thức quen thuộc của ĐỌC THƠ CÙNG NHAU, cuối chương trình, toàn bộ người tham dự đã cùng nhau sáng tác một bài thơ tập thể, được hình thành từ những cảm xúc còn nóng hổi trong không gian vừa đi qua. Ở khoảnh khắc ấy, không ai là tác giả duy nhất và cũng không ai đứng ngoài tác phẩm; bài thơ không cần hoàn hảo, nhưng chân thật, bởi nó mang dấu vết của sự hiện diện chung. Trong đời sống hiện đại, nơi nghệ thuật thường được tiêu thụ một cách cá nhân và rời rạc, việc cùng nhau viết nên một bài thơ trở thành một trải nghiệm hiếm hoi của cộng đồng sáng tạo, mang lại cảm giác kết nối và chữa lành sâu sắc.

Không ồn ào, không quảng bá rầm rộ, ĐỌC THƠ CÙNG NHAU vẫn bền bỉ tồn tại bởi nó chạm đến một nhu cầu rất căn bản của con người hiện đại: được kết nối một cách chân thành. Trong một thế giới đầy tốc độ, nhiễu loạn thông tin và những vòng xoáy hoài nghi, chương trình này chọn đi chậm, chọn lắng nghe và đặt con người vào trung tâm của trải nghiệm nghệ thuật. Rời khỏi ĐỌC THƠ CÙNG NHAUsố VI+, điều đọng lại không phải là một bài thơ cụ thể, mà là một trạng thái tinh thần bình tĩnh hơn, sâu hơn và tin hơn vào khả năng kết nối giữa người với người, để nhận ra rằng thơ vẫn còn chỗ đứng nếu chúng ta trả lại cho nó không gian sống đúng nghĩa, và đôi khi, điều chúng ta cần nhất chỉ đơn giản là ngồi lại và đọc thơ cùng nhau.

Tối qua, ĐỌC THƠ CÙNG NHAU được dẫn dắt nhẹ nhàng dưới sự chủ trì của Trọng Khang, mỗi bước đọc đều mở ra một lớp cảm xúc khác nhau. Chúng tôi bắt đầu bằng việc cùng nhau lật ngẫu nhiên một trang thơ, hơi giống một cách “bói Kiều” rất hiện đại, để mỗi người nói lên một ý nghĩ thoáng qua, một liên tưởng cá nhân, một mảnh ký ức hay cảm giác vừa vụt sáng khi cảm nhận bài thơ ấy, không cần đúng sai, chỉ cần thành thật. Ở vòng tiếp theo, bài thơ được đọc lên, và tôi đọc hai bài mở đầu theo cách song ngữ, như một cách chia sẻ rằng thơ của Marcus Vũ khi bước sang tiếng Anh vẫn giữ được chiều sâu, ý nghĩa và độ rung cảm cần thiết, thậm chí mở ra một không gian tiếp nhận khác, đủ chậm để lắng nghe và đủ rộng để chạm tới những người đọc ở một ngôn ngữ khác. Sau đó, mỗi người lần lượt đọc bài thơ mà mình đã vô tình mở trúng ngay từ lần đầu, như thể để xác nhận một sự gặp gỡ không hẹn trước giữa chữ và người. Ở vòng kế tiếp, người tham dự được tự chọn một bài thơ mình yêu thích để đọc, và sau mỗi lượt đọc là những câu hỏi, những phản hồi, những trao đổi không mang tính phán xét mà giống như một sự soi chiếu lẫn nhau. Cuối cùng, chương trình khép lại bằng việc đọc lên những bài thơ đã bị bỏ quên, chưa từng được nhắc tới trong suốt buổi tối, như một cử chỉ lặng lẽ nhưng đầy ý nghĩa dành cho những tiếng nói đứng bên lề. Trong suốt hành trình ấy, việc đọc thơ chỉ là điểm khởi đầu; điều quan trọng hơn là việc nói ra cảm xúc, lắng nghe cảm xúc của người khác, học cách gọi tên những rung động rất riêng, và đôi khi, vô tình hé lộ những suy nghĩ sâu kín nhất của chính mình trong sự an toàn của một cộng đồng biết lắng nghe.

READING POETRY TOGETHER

WHEN POETRY BECOMES FOOD FOR THE SOUL

READING POETRY TOGETHER arises from a deeper need within contemporary inner life: the need to slow down, to listen, and to enter into dialogue with oneself through poetry. The programme is initiated by Marcus Mạnh Cường Vũ, a distinctive figure in contemporary Vietnamese arts, whose work spans filmmaking, screenwriting, directing, and film criticism, yet consistently converges on one essential concern: the human condition. Across all his creative practices, Marcus Vũ does not seek to showcase form or assert an artistic ego; instead, he persistently poses questions about existence, vulnerability, the desire to live, and the human capacity for awakening in the face of life’s limitations.

Widely recognised as the founder of the "Khơi nguồn cảm hứng / Inspiration" series, Marcus Vũ has developed a non-profit, community-based artistic model in which art is no longer a one-way performance but a space for exchange, dialogue, and contemplation. In this space, audiences are not positioned as passive recipients but are invited to think, feel, and reflect alongside the artist. A profound milestone in this journey is the stage work "Memento Mori – Remember, You Will Die", adapted from "The Destination of Life" by Dr Đặng Hoàng Giang, where death is not avoided but placed at the centre, as a grounding point from which people are invited to reconsider how they live. The choice to engage with challenging themes such as terminal illness, cancer, and human fragility reflects a consistent artistic stance: art is not meant to lull or merely entertain, but to awaken awareness and compassion.

It is from this philosophical foundation that READING POETRY TOGETHER emerged as a gentle yet deeply resonant branch of "Inspiration". Organised by the Khơi nguồn cảm hứng, Inspiration group, the programme seeks to bring poetry and poets closer to readers through direct interaction, open dialogue, and shared creation. Unlike traditional book launches or literary panels, READING POETRY TOGETHER places participants on equal ground. Poetry here does not demand judgment, right or wrong, good or bad but invites itself to be read aloud, listened to, felt, and shared as lived experience.

The programme usually takes place in small, intimate café spaces in Ho Chi Minh City, where soft lighting, close seating, and the absence of physical distance dissolve the boundary between reader and listener. Each session lasts about two hours, yet what lingers is not time itself but a quiet aftertaste of stillness and depth, what many participants aptly describe as "food for the soul". In a fast-moving urban life, the simple act of sitting together, listening to poetry, and listening to one another becomes a rare and unmistakably healing experience.

Within this context, on the evening of 13 January 2026, READING POETRY TOGETHER – SESSION VI+ unfolded in a warm, intimate space in central Saigon, under the theme "A Free Journey to Mars", based on the poetry collection of the same title by Marcus Vũ, published by the Vietnam Women’s Publishing House in December 2025. The book consists of 33 poems divided into three sections, written between 2008 and 2025, reflecting a long arc of inner maturation. Moderated by Trọng Khang, the session guided participants through layered intersections of time and space from memories of Hanoi and Saigon, through the tremors of youthful love, to the image of Mars as a metaphor for departure from the familiar limits of an Earth facing multiple crises.

Here, Mars becomes an inner landscape, compelling individuals to confront themselves, their freedom, their solitude, and their capacity to love at the deepest level. Marcus Vũ shares his poems with a restrained, unforced voice, leaving ample silence for listeners to enter their own interior worlds. Participants from diverse walks of life without needing to be poets or literary scholars, listened, then spoke of lines that touched memory, images that summoned sorrow, or moments of silence that stretched long enough to become meaningful, recognising that silence itself can be a complete form of participation.

As a familiar ritual of READING POETRY TOGETHER, the evening concluded with a collective poem composed by all participants, shaped from the emotions still alive in the shared space. In that moment, no single author existed, and no one stood outside the work. The poem did not need to be perfect; it was truthful, marked by the trace of shared presence. In a contemporary world where art is often consumed in isolation and fragments, the act of writing a poem together becomes a rare communal experience, deeply connective and quietly restorative.

Without spectacle or loud promotion, READING POETRY TOGETHER continues to endure because it touches a fundamental need of modern life: the need for sincere human connection. In a world driven by speed, informational noise, and cycles of doubt, this programme chooses slowness, listening, and the centring of human experience within art. Leaving Session VI+, what remains is not a particular poem but a state of being, calmer, deeper, and more trusting in the possibility of connection reminding us that poetry still has a place when we return to it a space in which it can truly live, and that sometimes, what we need most is simply to sit down and read poetry together.

Last night, READING POETRY TOGETHER unfolded gently under the facilitation of Trọng Khang, with each stage of reading opening a different emotional layer. We began by turning a page at random—something like a contemporary form of "bói Kiều" inviting each person to share a passing thought, a personal association, a fragment of memory, or a sudden emotional flicker sparked by the poem, without concern for correctness, only sincerity. In the next round, the poems were read aloud, and I opened by reading two poems bilingually, as a way of sharing how Marcus Vũ’s poetry, when carried into English, retains its depth, meaning, and emotional resonance, even opening another space of reception, slow enough to listen, wide enough to reach readers in another language. Each participant then read the poem they had first encountered by chance, as if affirming an unplanned meeting between word and self. In the following round, participants chose a poem they felt drawn to and read it aloud, followed by questions, responses, and exchanges that were not judgmental but reflective, like mirrors offered gently to one another. Finally, the programme closed by reading poems that had remained forgotten and unmentioned throughout the evening, a quiet, meaningful gesture towards voices that often stay at the margins. Throughout the journey, reading poetry was only the beginning; what mattered more was learning to articulate feeling, to listen to the feelings of others, to name subtle inner movements, and at times, to reveal one’s most private thoughts within the safety of a community that truly knows how to listen.