Điện thoại: 0913 269 931 - Zalo: 0964 131 807 - Email: soncam52@gmail.com.
12342345456734565678
Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

ĂN CƠM DƯƠNG GIAN (2)

Nghiêm Hải Sơn

ĂN CƠM DƯƠNG GIAN

Làm nhà.

Gia đình Khải đông người. Bố bị tàn tật từ nhỏ, không thể đi bộ đội chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược được, cũng không thể đi công nhân được, đành ở nhà làm ruộng. Cuộc sống vốn khốn khó lại càng khốn khó. Quanh năm, ngày tháng quanh quẩn ở làng quê, là xã viên hợp tác xã. Xuân thu nhị kỳ, một năm hai vụ cấy cầy. Nam giới đã ra chiến trường hết, nữ giới ở lại hậu phương thì nhiều. Trai đến tuổi thì phải lấy vợ, gái đến thì phải lấy chồng. Ông bà nội Khải, họ hàng, người làng quen gọi là cụ Điền nhờ người mai mối hỏi vợ cho bố Khải bây giờ. Mẹ Khải lúc bấy giờ là người con gái không được đẹp lắm, nhưng bù lại bà là người con gái nết na, ngoan hiền trong gia đình. Khi ấy, con gái vẫn còn tục ăn trầu và nhuộm răng đen. Bà có hàm răng đen bóng như hạt na, đều tăm tắp, rất hợp ý với bố mẹ chồng tương lai. Bà cũng không phàn nàn gì về chuyện bố Khải bị tàn tật. Về sống với nhau, năm tháng qua đi, những đứa con đẹp như thiên thần cứ lần lượt chào đời.

Bố mẹ Khải sinh được năm anh chị em, bốn trai, một gái. Khải là con thứ hai trong nhà. Thời buổi chiến tranh, thóc gạo ưu tiên cho tiền tuyến đánh Mỹ. Hậu phương chỉ dành lại một phần lương thực cùng với rau, củ, quả do tăng gia được từ vụ mùa phụ mà sinh sống. Mùa nào thức ấy. Cuối thu, khi khoai nước dưới bờ ao đã lụi tàn, gia đình Khải đào lên, để trên bờ cho khô bùn, cắt mày khoai dâm xuống mé nước cho cây tiếp tục nẩy mầm để lấy giống vụ sau. Củ khoai đem cạo sạch, thái mành mành, phơi khô, cho vào ang đóng lại để nấu độn với gạo. Một nắm gạo phải kèm đến một bò khoai ngứa. Vụ đông đã có khoai tây trồng được, cơm độn khoai, canh nấu bằng khoai. Những ngày tháng ba giáp hạt, có năm đói vàng mắt.

 Ở trong hoàn gia đình gặp nhiều khó khăn, từ bé đến khi đi học trường công nhân, Khải chưa có ngày nào được một bữa ăn no bụng. Nghĩ đến bố mẹ cùng các em còn đang gặp rất nhiều thiếu thốn, trong suốt thời gian học trong trường nghề cũng như khi đã là công nhân, Khải luôn chi tiêu tiết kiệm, dành một phần tiền gửi về trợ giúp bố mẹ. Chi tiêu tằn tiện, cuối cùng Khải cũng dành tiền mua được mảnh đất gần ven suối, nước trong mát chảy róc rách suốt ngày đêm. Chỉ những hôm mưa rào to con suối ấy mới đục ngầu, chẩy xiết giận dữ. Bù lại, nó mang thêm lớp đất mầu mỡ từ trên những quả đồi cao bị nước xối theo, bồi đắp cho mảnh vườn ven khe. Cây trái, hoa màu vườn nhà Khải quanh năm tốt tươi. Ngôi nhà mọc lên dựa lưng vào mảnh đồi cây xanh tốt như hình chiếc bát úp, mặt tiền hướng ra suối. Công trình ấy do chính tay Khải cùng với Bình và Sửu tranh thủ những ngày nghỉ, mua xỉ vôi về đóng gạch ba banh xây nên. Cát xúc dưới khe, vôi Khải tự nung lấy. Than vét ở đường tau, đá xanh đi mua. Cái lò vôi nho nhỏ ven bờ khe cứ vài ngày lại ra lò một mẻ, mang tôi trong vườn. Nhìn thấy Khải làm việc, mấy cô gái nhà đèn cùng với mấy cô gái ở thôn Máng Lao thỉnh thoảng đi qua cũng phải đứng lại quan sát, làm quen. Chắc trong tâm tư của họ, ước sau này sẽ lấy được một người chồng chịu khó như Khải. Vui nhất là hôm cất nóc, bỏ hoành, đóng dàn cầu phong ly tô. Mấy anh bạn cùng phân xưởng đào lò của Khải cũng kéo đến, mỗi người một việc, họ tự phân công nhau làm. Cho đến khi mặt trời khuất dạng, cũng là lúc mái nhà được phủ lên trên một lớp ngói đỏ tươi, chỉ còn phần bó bò nữa là hoàn chỉnh. Trong bữa cơm thân mật buổi tối, Khải tuyên bố sẽ cưới vợ, rồi đưa vợ ra ngoài này sinh sống. Hôm cưới vợ sẽ mời tất cả anh em, bạn bè quẩy tung trời một bữa. Trong chếnh choáng men say, Khải cảm ơn tất cả anh em đã giúp đỡ. Phần bó bò mái để chủ nhật tuần tới Khải làm tiếp. Khải không dám nhờ ai nữa, anh sợ ngày nghỉ chuyển ca sẽ làm vất vả thêm cho bạn bè. Không nói gì, nhưng Bình và Sửu cùng nháy nhau sẽ sang giúp Khải. Trên đường về khu tập thể các phân xưởng khai thác, Bình phân công Sửu tuần tới đánh vữa để Khải với Bình lên trực tiếp bó bò mái. Nhận thế thôi, chứ Bình đã bao giờ học nghề xây dựng đâu, anh chỉ đi xem người ta làm rồi học lỏm, đánh liều nhận như thể mình có nhiều kinh nghiệm lắm.

Bốn cái bò mái, cuối cùng cũng đã hoàn thành, nó không được đẹp như thợ xây chuyên nghiệp làm, nhưng chắc chắn nó sẽ rất bền vì toàn thợ vườn thi công, cứ xi măng mà giẫy cho độ chắc tăng cao. Bữa tối hôm ấy, Khải và Bình tắm rửa xong xuôi, cũng là lúc Sửu bày tiệc rượu tại nền ngôi nhà mới hoàn thành, nền nhà còn lổm chổm vì chưa được đầm cho chặt. Đồ nhắm là hai  đĩa thịt tai má lợn cao tú ụ. Số thịt má lợn này được Khải mua từ hôm trước. Một cân tem phiếu thịt, khi mua thịt má được quy đổi thành một cân rưỡi. Vài gói lạc rang với ít rau thơm hái vội ngoài vườn. Can rượu để ở giữa, ba cái cốc thủy tinh, dân mỏ quen gọi là cốc Liên Xô. Tiếng chạm cốc kêu leng kheng, tiếng chúc mừng công trình mới hoàn thành, tiếng zô zô, tiếng cười rổn rảng khắp nhà. Một nồi mỳ sợi nấu với nước luộc má lợn bốc khói ngùn ngụt. Ba người bạn cùng quê, làng trên với làng dưới, lâu lắm rồi hôm nay mới được thoải mái cạn chén. Họ đã xin đổi về ca ba, có say tối nay, ngày mai họ còn được nghỉ, đêm thứ hai mới phải đi làm. Ăn uống no say, mỗi người một góc chiếu, lăn ra nền nhà, không cần chăn màn, ngáy như sấm, đánh giấc cho đến sáng ngày hôm sau.

Bình là người tỉnh dậy trước nhất. Cổ họng khát bỏng, anh đi tìm nước uống nhưng cái phích nước đã hết sach, cái ấm khô như có rắn ráo bò. Bình lần xuống cái bếp bé tí dựng tạm nơi góc vườn, nhóm lửa. Xách cái ấm đã ám khói đen sì do đun bằng củi, dính đầy xi măng bên ngoài, đổ đầy nước, Bình đặt lên bếp đun để lát mọi người có nước uống.

Tuổi cũng xêm xêm nhau, lại là tình cảm đồng hương cùng xã. Ngoài việc giúp Khải xây nhà, Bình và Sửu còn giúp Khải những thứ thiết yếu cho một căn hộ mới. Từ bộ ấm chén, bát đĩa cho đến bộ bàn ghế đóng vội bằng gỗ hòm mìn. Chỉ cái búa lò với nắm đinh, đẽo gọt rồi dùng nhiều đinh đóng vào cũng thành hình bộ bàn ghế. Ngôi nhà đã khá đầy đủ, có chăng là chỉ thiếu một người phụ nữ trong nhà. Những hôm rảnh rang, Khải lại mời mọi người qua nhà chơi uống nước bù khú, ngôi nhà lại đầy ắp tiếng cười. Mọi người khen Khải có chí tiến thủ, mấy chị hàng xóm giục Khải tìm lấy một người về quán xuyến, đỡ đần công việc gia đình. Họ còn nói, cô gái nào số độc đắc mới lấy được Khải. Những lúc như thế, Khải chỉ cười, cái cười của anh như có sức hút kỳ lạ, họ đâu có biết anh đã có người yêu rồi. Anh đã yêu một người con gái cùng quê, nhưng lại ở một làng khác. Dịp này Khải sẽ về xin cưới, rồi đưa ra vùng Mỏ nhập hộ khẩu vào cái thôn Máng Lao này.

Cưới vợ.

Tiệc cưới ở quê tổ chức linh đình. Lần đầu tiên cưới con dâu, bố mẹ Khải mừng lắm. Được cái nhà gái cũng cùng xã, chỉ khác thôn. Hôm đưa vợ chồng Khải lên xã đăng ký kết hôn, cả nhà gái cũng có mặt. Tiện hôm ấy, nhà Khải cũng xin giấy phép được mổ con lợn đã nuôi một năm, đàn gà mấy chục cân, để kính cáo gia tiên, thết đãi họ hàng. Được cái Lãnh đạo xã toàn là họ hàng nhà Khải, nên mọi việc cũng chóng vánh, suôn sẻ. Ông Chủ tịch xã, một người đã luống tuổi, mái tóc đã hoa râm, tên là Thiết, gọi bố Khải bằng chú, cười phớ lớ, rút cái bút kim tinh vỏ mạ vàng óng ánh, cài trong túi áo ngực, rút cái nắp đánh tạch một cái, lướt qua tờ đơn viết tay trên tờ giấy không dòng kẻ, chữ lên, chữ xuống:

- Cái này không khó. Chẳng phải họ hàng gì cháu còn giúp được, huống hồ gia đình mình có thêm người, cháu lại có thêm đứa em dâu. Âu cũng là để nối dài dòng tộc nhà ta, có phải không chú? Bố Khải với ông thông gia cười tít cả mắt:

- Anh nghĩ thế phải quá đi chứ lị. Thêm người, thêm của có phải không ông. Quay sang ông thông gia, hai ông lại cười rổn rảng. Chủ tịch xã kéo bút ký cái roẹt, chữ ký vòng tròn như mấy cái lò so, cái đuôi chữ ký kéo dài vút lên cao. Xong xuôi, ông quay sang gọi Ủy viên Thư ký thường trực Ủy ban:

- Chú Thân đâu rồi, mang con dấu sang đây, đóng cho các cụ một cái cho chắc ăn. Tiếng dạ thật to. Anh Ủy viên Thư ký Ủy ban mang con dấu sang, kéo cái sổ tay trên bàn kê chắc chắn, rồi đóng con dấu trùm lên chữ ký của ông Chủ tich, anh ta còn cẩn thận day cái đấu thật mạnh cho nó rõ mực hơn. Cầm trên tay phùng mồm thổi phù phù cho khô mực, rồi mới đưa lại cho ông Chủ tịch. Ông Chủ tịch trịnh trọng cẩm tờ đơn đã đóng dấu đưa cho bố Khải:

- Xong rồi đây, thưa chú. Bố Khải cầm tờ đơn trong tay, cười nhắm tít cả mắt. Giá không nhìn thấy hàm răng trắng của ông phô ra, người khác dễ nhầm ông đang ngủ gật.

Tiệc cưới của Khải được tổ chức long trọng hai ngày, một đêm. Họ hàng nhà Khải đông gần hết xã. Cái phông cưới cũng do ông anh họ làm Chủ tịch xã cử người xuống làm. Trên nền tấm phông màu xanh hòa bình đã chuyển màu, một bên có bụi tre được cắt từ giấy thủ công màu xanh rất cầu kỳ, trên ngọn cây tre có cả một ông trăng vàng. Dòng chữ "Chúc mừng" cắt bằng giấy thủ công màu đỏ, mềm mại. Hai con chim bồ câu trắng có đôi mỏ đỏ chót bay cùng hướng, đang cắn dải lụa hồng cũng bằng giấy thủ công đỏ. Một bên dòng chữ có tên " Quang Khải", bên còn lại là dòng chữ có tên " Thu Hoàn". Ngay phía dưới là dòng chữ màu xanh " Hạnh phúc"  kéo dài, chạy ôm lấy cả dòng chữ tên của hai người. Buổi tối hôm ấy, một chương trình Văn nghệ được tổ chức rôm rả. Có cả dàn nhạc phục vụ đám cưới, tuy không nhiều, nhưng cũng có nguyên dàn trống và hai cây ghi ta. Những người đăng ký hát chúc mừng cho hạnh phúc lứa đôi, hóa ra toàn là anh em, con cháu nhà Khải. Đám cưới của Khải, ngoài Bình và Sửu ra, còn rất nhiều anh em làm cùng phân xưởng cũng về dự, thấy không khí náo nhiệt họ cũng ùa vào vui chung. Cứ thế, đêm Văn nghệ diễn ra liên tục, họ hát hò, nhảy múa gần hết đêm mới chịu dừng.

Sáng sớm hôm sau, trời vẫn còn dày đặc sương mù. Bình vẫn còn đang ngái ngủ vì tiệc rượu với hát hò tôi hôm qua, đã thấy tiếng gọi oang oang của Khải:

- Ối giời ơi! Bây giờ mà ông vẫn còn cuộn tròn tổ sâu à? Tối qua, tôi đã dặn các ông phải lên sớm để đi đón dâu cơ mà. Vừa nói, khải vừa lôi tung tấm chăn Bình đang đắp trên người. Bình choàng vội xuống đất:

- Chết...chết. Hôm qua say túy lúy, về ngủ giấc không còn biết trời đâu, đất đâu nữa.

- Ông dậy nhanh đi, vệ sinh xong, đạp xe qua nhà Sửu gọi nó hộ tôi, bảo mang cả xe đạp đi đấy, không chốc không có xe để đèo nhà gái về đâu. Mà cô em vợ tôi cũng xinh phết đấy. Tôi phân công một trong hai ông phải đèo về. Nhớ đưa đi, đưa về đấy. Nói rồi Khải quay ngắt xe đạp lướt đi.

Đám cưới của Khải, đoàn nhà trai sang rước dâu những ba mươi chiếc xe đạp. Bố Khải đèo mẹ Khải. Sửu xí phần đi xe không sang, khi về sẽ đèo em vợ Khải và trả về bên nhà gái. Bình được phân công đèo bà cô của Khải, người đại diện mang lễ đón dâu của nhà trai sang rước dâu. Thủ tục xin dâu cũng đơn giản, bên nhà gái không cầu kỳ cũng không đòi hỏi nhiều. Các cụ người lớn nói chuyện với nhau, sau đó đặt lễ lên bàn thờ gia tiên nhà gái gọi là có cái lễ xin dâu cho phải phép. Những chuyện ấy Bình không hiểu lắm. Trận rượu tối qua vẫn làm cho Bình đang như ở trạng thái không trọng lượng, cứ ngồi không lại chao đảo ngất ngây. Anh buộc phải đứng lên tìm một nơi để hút điếu thuốc cho bớt căng thẳng, để lát còn đèo bà cô của Khải về bên nhà trai, sao đừng để bà rơi dọc đường.

Đoàn xe ba mươi cái, nối đuôi nhau thành một hàng dài. Hai bên đường, lúa đang thì con gái, xanh mơn mởn. Lớp sương mù nhẹ bảng lảng bay ngay trên mặt ruộng, những giọt sương bắm vào đầu những cái lá lúa sáng long lanh. Khải đèo vợ, đạp phăng phăng trên còn đường rải gạch xỉ lổm chổm. Theo ngay cạnh là Sửu, hôm nay có động cơ có khác. Sửu vừa đạp xe vừa cười phớ lớ trò chuyện cùng vợ chồng Khải. Gần về đến nhà, bà cô Khải phải gọi Khải đạp xe chậm lại để cho xe của cô đi trước rồi mới đến xe của cô dâu, chú rể. Từ ngoài ngõ xa vào tới tận tới sân, xe đã xếp kín mít. Trong hội trường cưới, tiếng đàn, tiếng trống trộn lẫn vào nhau tạo nên một âm thanh giòn giã, rộn rã. Tất cả hội trường đứng dậy chào đón đôi uyên ương. Mẹ Khải, tay cầm chiếc nón mới tinh, đón con dâu ngay từ ngoài ngõ, dắt Hoàn vào thẳng gian thờ gia tiên. Anh bạn chủ hôn còn rất trẻ, đẹp trai, giọng luyến thắng, khi trầm, khi bổng:

- Xin được nồng nhiệt chào mừng các vị đại biểu khách quý. Xin được chaò mừng quan viên bốn họ và toàn thể các bạn nam nữ thanh niên xa gần đã về chúc mừng hạnh phúc cho đôi uyên ương trẻ " Quang Khải và Thu Hoàn" ngày hôm nay...

Cứ thế, lễ cưới của Khải náo nhiệt, chẳng kể già hay trẻ, người ở mỏ về cũng như người thôn quê, họ hòa quyện với nhau như người một nhà, thân thiết từ lâu rồi. Bình cũng bị cuốn vào không khí vui nhận này, anh cầm tích nước chè xanh đi rót mời tất cả quan khách, tíu tít mời mọc thay cho Khải. Sửu vẫn sôi nổi nói chuyện cùng cô em vợ Khải, thỉnh thoảng lại nở nụ cười tươi, phô cả hàm răng khểnh trắng lóa ra.    

 Cưới vợ xong, nghỉ ở nhà một tuần, Khải xin phép bố mẹ đưa vợ ra ngoài mỏ sống cùng để có điều kiện chăm sóc nhau. Hai bên bố mẹ đều vui mừng, họ chúc cho các con thật nhiều hạnh phúc.

cpmduonggia                                                             **

 Căn nhà mới của Khải, hôm nay khách ra vào tấp nập. Ba dãy bàn kê cả ra ngoài vườn cũng không còn chỗ ngồi, một số người phải đứng. Khải còn đang luống cuống, chưa biết phải xử lý ra sao, thì một số người hàng xóm đã về bên nhà, họ tự bảo nhau mang bàn ghế sang. Mấy luống rau mới trồng trước cửa ngay lập tức bị san phẳng làm chỗ kê bàn ghế, không cần bạt che. Những giỏ hoa để kín trên dãy ghế đóng tạm bằng những bạnh gỗ bào vội, còn sần sùi chưa nhẵn. Bạn bè cùng phân xưởng, cùng quê đến chúc mừng vợ chồng Khải Hoàn quá đông. Tiệc được bầy ra đơn giản. Thịt gà, cá là những thứ mà vợ chồng Khải mang từ quê ra. Đầu bếp cho bữa tiệc ngày hôm nay không ai khác ngoài Bình và Sửu và mấy người cùng với Khải ở trường công nhân. Những người đàn ông vào bếp, có thế nào ăn vậy. Thế mà cuộc vui rộn ràng suốt từ sáng cho mãi đến chiều tối. Hai vợ chồng Khải tíu tít đón khách. Họ đến mừng cho đôi uyên ương mới cưới, mừng cho căn nhà mới. Căn nhà mà Khải chắt bóp gần chục năm trời, ăn dè tiêu sẻn mới làm được.

Cuộc vui nào rồi cũng đến lúc tàn. Mãi mười giờ đêm không khí ồn ào náo nhiệt mới kết thúc. Mọi người chếnh choáng men say, lảo đảo ra về. Đống bát đĩa, xong nồi chất cao ngất ở góc vườn. Vợ chồng Khải cảm thấy mệt rã rời, chân tay không muốn nhúc nhích nữa. Vào trong nhà, một góc gian phòng khách chật kín hoa. Mùi hoa hồng quyện với hoa lan thơm nức, lay ơn đủ màu, những sợi kim tuyến rắc trên những giỏ hoa lấp lánh. Ngoài sân, mặc dù cũng đã thấm mệt, nhưng Bình cùng vơi Sửu vẫn đang xếp gọn những bộ bàn ghế, quét vội cái sân đầy lá lẻo với xương gà, tạp phế lù những thứ không thể ăn được quẳng xuống dưới sau cuộc nhậu từ sáng đến đêm. Nhìn thấy Bình với Sửu vẫn cặm cụi dọn dẹp, vợ chồng Khải vội vàng chạy ra:

- Thôi được rồi, tôi cảm ơn hai ông đã quá vất vả với vợ chồng tôi rồi. Hai ông cứ để đấy vợ chồng tôi dọn tiếp. Hai ông về tắm rửa, nghỉ ngơi, mai con đi làm.

- Tôi đã xin phép nghỉ làm ngày mai rồi. Bình nhanh nhẩu.

- Không có hai anh giúp đỡ, vợ chồng em cũng không biết phải làm sao nữa, thật cám ơn hai anh quá. Vợ Khải nhỏ nhẹ.

- Chúng ta là đồng hương mà. Xa quê, tới đất mỏ này chỉ có đồng hương với bạn chí thân, cần phải giúp đỡ nhau. Cứ để chúng tớ dọn ào vào, để chỗ. Sáng mai thu rửa cũng được. Chắc hai vợ chồng cũng mệt lắm rồi đấy, đóng cửa mà đi nghỉ đi. Sáng mai hai thằng tớ sang nữa phụ giúp. Sửu vừa nói, tay thoăn thoắt xếp lại mấy cái chảo to đoành...Sửu và Bình về đến căn phòng tập thể của mình đã là mười một giờ đêm.  

Đổ lò

 Khu tập thể dành riêng cho công nhân khối khai thác được phân chia rõ ràng. Mỗi phân xưởng là ba dãy nhà dành cho ba ca. Khu tập thể phân xưởng khai thác ba  được ở trong thung lũng bằng phẳng. Mỗi dãy nhà đều có những chậu hoa rất đẹp do Chi đoàn Thanh niên trồng và chăm sóc. Dãy nhà của công nhân ca một đã tắt đèn từ lâu. Tiếng ủng khua lộp cộp ngoài hiên, như cố tình báo hiệu công nhân đi ca hai đã về. Cả dãy nhà sáng bừng lên, chốc lát rồi tắt lịm đi, nhường chỗ cho những giấc ngủ sau ca lao động mệt nhọc. Chỉ còn lại ánh sáng đèn bảo vệ ngoài khu nhà vàng ệch le lói. Lúc này, khu tập thể Mỏ chìm vào tĩnh mịch.

Bỗng. Tiếng hú còi của con xe cứu thương rúc liên hồi, róng riết mỗi lúc thêm giục giã, như xé toác màn đêm tĩnh mịch. Chiếc xe cứu thương lao như tên bắn, tiến thẳng vào trung tâm khu tập thể. Một chiếc xe chuyên chở công nhân cũng lao vào theo. Tiếng xe vẫn nổ ầm ầm, tiếng hú còi vang vọng. Cả khu tập thể bừng sáng đèn, đêm choàng tỉnh. Đã lâu không bị đánh thức bởi tiếng còi hú như thế này. Bình bật dậy lần mò công tắc đèn. Mắt nhắm mắt mở, chân rà tìm đôi dép. Có tiếng gõ cửa dồn dập, rồi tiếng người gọi hốt hoảng:

- Anh Bình...anh Bình ơi. Dậy mau... Bình đẩy cửa. Nhìn ra thấy Tương trong bộ quần áo bảo hộ lao động, bị cào rách te tua, ướt sũng, dính bết than, cậu ta lập cập hốt hoảng lao vào.

- Có chuyện gì thế? Bình hỏi.

- Quản đốc lệnh cho anh và tất cả những thợ bậc cao tập trung cứu lò, cứu người. Khẩn cấp lắm rồi. Bình định hỏi: Cậu nói cụ thể xem nào, nhưng Tương đã tất tả chạy sang những phòng khác.

Trước cửa khu tập thể, chiếc xe chuyên chở công nhân đang nổ máy chờ sẵn. Linh tính mách bảo cho Bình sự việc nghiêm trọng đã xẩy ra. Anh vơ vội bộ quần áo đi ca một về, giặt chưa kịp khô, ấn vào cái túi klhaau bằng ống gió chuyên để đi làm. Xỏ ủng, đội vội cái mũ lò trên đầu, tay vớ vội cái búa lò vẫn để góc nhà, lao ngay ra chiếc xe chuyên chở công nhân quen thuộc hàng ngày. Ở dẫy nhà của anh em công nhân đi ca hai vừa về, chắc đặt lưng chưa kịp ngủ, có vài anh em chạy vội ra xe. Tiếng đóng cửa xe cót két. Chiếc xe rồ máy lao đi theo con xe cứu thương dẫn đường, trườn qua cả những vũng nước còn đọng lại trên đường mà những cơn mưa vừa đổ xuống. Những trận mưa mỏ như thế này dữ dội lắm, mưa như trút nước, ào ào xối xuống, hết cơn rồi lại tạnh. Đường lên nhà giao ca nhiều chỗ bị nước mưa xối thành rãnh. Chiếc xe nhẩy chồm chồm, phăm phăm trườn lên dốc. Gió từ dưới thung lũng thổi thốc lên ào ào. Chiếc xe quay tròn một vòng trong bãi đỗ, rồi dừng lại trước cửa nhà giao ca. Trong nhà giao ca đã rất đông người, từ Phó Giám đốc kỹ thuật Hoàng Quốc Thế, trưởng phòng điều khiển sản xuất Phạm Tuấn Kiệt cho đến Quản đốc Trần Ngọc Thanh cùng một số công nhân. Tất cả những người có mặt tại nhà giao ca nét mặt người nào cũng căng thẳng. Mắt quản đốc Trần Ngọc Thanh đỏ ngầu, không biết có phải tại gió thổi vào mắt hay sự căng thẳng từ trong lò đến mức máu dồn cả lên mắt anh. Gió ở đây khủng khiếp lắm, chả thế mà lớp thợ lò già đã nói " Gió vỉa ba, ma vỉa chín". Gió thốc từ dưới thung lũng lên, có lúc như xoắn vòi rồng. Một cơn lốc cục bộ bốc cả sỏi cát ném tứ tung, có những viên sỏi to cả bằng đầu ngón tay theo cơn gió ấy đập vào người rát rạt. Trong nhà giao ca, một tấm bản đồ khai thác của lò chợ mức +30 lên mức + 75 treo ngay ngắn trước tấm bảng cập nhật tình hình sản xuất của phân xưởng. Tất cả đang tập trung trước tấm bản đồ. Số thợ bậc cao của phân xưởng được huy động từ ca một và ca hai xuống xe, ào vào nhà giao ca.

- Quân tiếp viện đã tới. Một người trong nhà giao ca reo lên.

Những người đang có mặt tại nhà giao ca đồng loạt quay ra nhìn, nét lo âu trên gương mặt họ có chút dãn ra. Quản đốc Thanh, giọng run run không còn mạch lạc và cứng rắn như mọi ngày nữa:

- Mời anh em vào cả đây. Quay ra nói với Phó Giám đốc Kỹ thuật Hoàng Quốc Thế:

- Báo cáo anh, tất cả anh em thợ vừa mới đến đều có tay nghệ bậc năm và bậc sáu. Người nhiều kinh nghiệm nhất là anh Bình, công nhân bậc sáu trên sáu.

- Anh phổ biến tình hình, vị trí lò đổ và phương án cứu lò, cứu người, phân công công việc khẩn trương tập trung cứu người. Phó Giám đốc Kỹ thuật chỉ đạo. Quản đốc Thanh cẩm cây le vừa chặt ở mé đồi trước cửa lò, tuốt vội cái bẹ áo lá làm cây chỉ bản đồ:

- Vị trí lò bị đổ từ giữa thìu số mười lến hết thìu mười lăm. Như vậy, tổng số khu vực bị đổ là năm thìu. Khi nổ mìn khai thác theo chu kỳ, đã tổ chức nổ mìn cài răng lược. Nhưng khi nổ mìn đến thìu thứ mười một xong, đã an toàn anh em mới lên cài chèn đi than để chống đỡ thì xẩy ra đổ lò, kéo từ dưới lên trên. Hiện tại vẫn còn bốn công nhân đang bị kẹt trong đó. Nhiệm vụ của chúng ta là chia kíp, thay nhau liên tục moi đổ, cứu bằng được anh em đang bị vùi trong đó. Tôi phân công anh Bình là kíp trưởng, anh Dần thợ bậc sáu, anh Thái thợ bậc năm, cùng với anh em thợ chính và thợ phụ ca ba moi đổ từ phía dưới lên. Anh thợ Tài bậc sáu là kíp trưởng cùng anh Tâm, anh Lời thợ bậc năm với số công nhân thợ phụ đang có mặt trong lò, moi từ trên xuống. Lưu ý các anh phải củng cố lò, chống chèn chắc chắn từ ngoài vào trong, đảm bảo an toàn tuyệt đối. Không được để tụt đổ thêm. Quan trọng là đưa được đồng đội của mình ra càng sớm càng tốt.

Bình liếc nhìn tấm sơ đồ, khu vực có đoạn khoanh bằng mực đỏ đánh dấu vị trí đổ lò cùng các mũi tên đưa ra phương án giải cứu. Mũi cứu đổ từ dưới lên, than, đá sẽ được tải xuống song song chân cho máng cào chạy đổ ra thượng vận chuyển. Mũi cứu đổ phía trên sẽ tải ngược than, đá lên phía song song đầu. Đoạn vận chuyển này là khá vất vả vì còn ba thìu nữa mới đến song song đầu, tức là mười hai mét mà người lại ít. Ca một lại chưa đến giờ.

Ngay từ ca một khi được phân công làm nhiệm vụ củng cố lò, Bình đã đoán sẽ có trượt ở đoạn này, nhưng không nghĩ nó lại dài đến thế. Lúc lò có hiện tượng lở gương, Bình đã phải đánh cột đạp và cài chèn để gương bớt lở. Mỗi nhát choòng chọc vào gương than, thấy than rắn hơn những chỗ bình thường, mũi choòng bật ra, tóe lửa, chọc mạnh thấy ê cả bả vai. Bình cũng đã trao đổi với Phó Quản đốc trực ca và đốc công ca một là có hiện tượng phay phá, trượt lở. Cần phải bàn giao cho ca sau củng cố chắn chắn, cảnh báo khi nổ mìn...Thế mà không ngờ điều ấy vẫn xẩy ra. Không còn thời gian cho những đắn đo và suy nghĩ nhiều. Bình cùng tổ thợ gấp rút vào lò, Quản đốc Thanh cùng vào lò theo kíp của anh.

Bình vào đến song song chân, anh em ca ba vẫn đang cuống cuồng tải than, chưa bao giờ anh thấy không khí lại gấp gáp như thế này. Gỗ chống lò, chèn các loại cũng đã được chuyển vào sát chân lò chợ. Phía trên, Tới thợ bậc sáu của ca ba vẫn đang cùng mọi người hối hả củng cố lò, moi đổ lên tới gốc thìu mười một. Người Tới ướt sũng, mồ hôi nhỏ tong tong. Ngày thường gió được thông suốt người còn đẫm mồ hôi, huống hồ hôm nay đổ lò bịt mất đường gió. Không khí trong lò càng thêm ngột ngạt, khẩn trương. Bình bảoTới:

-Cậu ra tạm đường lò vận chuyển nghỉ ngơi, có chút gió tươi cho lại sức, chốc vào thay cho anh.

 Bình quay lại kíp cứu đổ do anh phụ trách, ra lệnh:

- Không được để gỗ, chèn gần chỗ moi đổ, để còn đường thoáng lấy chỗ lui, đề phòng lò đổ tiếp. Ngoài những thanh chèn nhói mà Tới đã chuẩn bị sẵn, Bình bảo Dần chọn lấy mấy cây đoản nhỏ đẽo nhọn làm chèn nhói.

Khi hội ý nhanh với Dần và Thái, Bình báo cáo Quản đốc Thanh:

- Hiện tại lò đổ do bị phay phá lớn, trượt từ gương ra phía luồng máng. Hàng cũi lợn đã bị xô dạt vào luồng phá hỏa, đây cũng là một chân để gánh đỡ bớt lực nén từ gương ra. Hiện tại áp lực nén chưa ổn định. Phía sau trượt là đá với than cánh quýt kẹp lẫn lộn. Vì vậy phải chọn đường moi đổ sát gương. Thứ nhất là hạn chế được áp lực nén, đồng thời lợi dụng bên gương để đào lỗ chân cột cho có điểm tựa. Không cần chống cao, chỉ cần chống thấp, rộng đủ cho việc xoay xở khi câu coóc xê, đóng chèn nhói, giảm bớt áp lực. Tiết diện chống hẹp: xà một mét, cột một mét rưỡi, thách một mét tư, bước chống ứng biến theo từng vị trí. Như thế vừa nhanh chóng thông lò qua chỗ đổ mà sớm tiếp cận nhất tới đồng đội đang bị mắc kẹt bên trong. Quản đốc Thanh đưa tay áo quẹt những giọt mồ hôi đang túa ra trên mặt, qoét ánh đèn sáng qoắc vào đám đổ, gật gật đầu:

- Đồng ý với phương án anh đề ra. Anh toàn quyền chỉ huy, khi nào mệt anh báo tôi thay kíp khác. Tôi đã đề nghị Ngành đời sống chuyển cơm ăn lên tận nhà giao ca. Đói thì ra ăn, nghỉ tại nhà giao ca. Các kíp thay nhau liên tục, không nghỉ, cấp tập nhanh chóng, liên tục, liên tục, khẩn trương thông chỗ đổ, cứu người, thoát gió.

Bình cùng với Dần trực tiếp vào moi đổ, Thái phụ ngay phía sau. Đào lỗ, đo cột xong, Bình chuyển ra cho Thái chặt vì chống mới. Thái hiểu ý của Bình, anh chặt vì chống mồm cằm. Vì chống gánh sát hai cây thìu, tăng cường lực chống. Gia cố chắc chắn, Bình treo cái coóc xê lên. Quay lại dặn Dần:

- Tôi moi đến đâu, cậu lao chèn nhói vào đến đấy, luồn chèn vào coóc xê để hướng chèn lên nóc lò. Bình dùng choòng lựa cậy từng khe đá để lấy kẽ rỗng cho Dần luồn chèn nhói. Tiến độ nhích lên từng tý một. Mỗi khi gặp đá to, không dám nổ mìn, phải lấy búa đập nhỏ để luồn chèn. Lấy được hòn đá ra, than từ trên lại ào ào chảy xuống, những thanh chèn cũ lại gẫy, nổ lách rách như rang vừng. Hết ca ba rồi mà kíp của Bình mới moi đến gần hết thìu mười một. Anh báo cáo Quản đốc Thanh thay kíp khác để anh được nghỉ ngơi đôi chút. Lò nóng, mồ hôi ra nhiều, sức lực nhanh xuống. Kíp kế tiếp do Thạo làm kíp trưởng vào thay thế kíp của Bình...

Bình ra đến nhà giao ca trời đã sáng bạch. Anh em ca một, ca hai đang ngồi chờ kín nhà giao ca, họ ngồi ra cả những gốc cây ven đồi. Có cả công nhân đi ca ba đã hết giờ đang dựa vào gốc cây nghỉ ngơi chờ đến lượt lại vào lò tiếp, thay thế cho kíp trước. Xe cấp cứu, xe chở công nhân vẫn đậu sẵn trước cửa lò. Thấy kíp của Bình ra, họ nhao đến hỏi han tình hình:

- Tôi đã moi gần hết thìu mười một, vẫn chưa phát hiện thấy anh em nào. Bình thông báo tình hình hiện tại trong lò cho mọi người biết. Anh lê cố bước chân rệu rạo qua mé nhà tời ngồi nghỉ ngơi. Quản đốc Thanh cũng ra ngoài nhà giao ca ăn sáng, viết nhật lệnh cho ca một và báo cáo về Trung tâm điều hành sản xuất của Mỏ.

Gió từ thung lũng xoắn lên, bốc những viên sỏi ném lên mái tôn rào rào. Quần áo bị ướt mồ hôi lẫn nước nhỏ từ nóc lò xuống thấm vào người, giờ gặp gió thổi mạnh, Bình cảm thấy hơi lạnh. Tý nhân viên Ngành đời sống, vợ của Khải bê tới cho anh bát cháo thịt băm. Bình đón nhận bát cháo, cảm ơn Tý rồi cố húp mấy miếng nuốt cho đỡ mệt. Anh lăn ra hiên nhà tời, úp cái mũ lò lên mặt tránh cho sỏi, cát khỏi ném vào, giấc ngủ nhanh chóng ập đến...Vừa nhắm mắt lại anh đã ngáy vo vo.

 Kíp tiếp theo phụ Bình không phải là Dần nữa, lần này là Huynh thợ bậc năm. Theo Quản đốc Thanh, chúng ta phải chia thành nhiều kíp để anh em đỡ mất sức, mà hiệu quả nhanh. Nếu bị quá sức sẽ rất nguy hiểm, cần phải thận trọng với công tác an toàn. Bình là người có nhiều kinh nghiệm nhất, ngoài việc trực tiếp moi đổ còn phải làm tư vấn cho các kíp khác. Anh nhắc nhở mọi người.

 Bình vào đến nơi, kíp trước đã moi đổ đến ngọn thìu mười ba, gần đến gốc thìu mười bốn. Càng moi vào sâu càng khó khăn, những tảng đá to sập từ lớp vách xuống, cắm chắn hướng chống, buộc phải men theo đá. Gió vẫn luồn qua kẽ đá, nhưng không có nhiều, nó chỉ thoang thoảng. Ở phía trên tiến độ rất chậm do đường tải than, tải đá xa. Ngay từ đầu ca một đã được tăng quân số thợ phụ, nhưng vẫn không nhanh hơn được. Chớm vào thìu mười bốn. Sau phay trượt hiện tượng than cánh quýt nhiều, lại bị vò, nở rời. Chống đến đâu phải cược kín gương lại đến đấy. Một tảng đá lớn theo góc trượt lao xuống đã đẩy xô một góc cũi lợn. Toàn bộ số gánh đóng tăng cường, cùng với cột đạp củng cố trước khi nổ mìn đều bị gãy, có cây bị chẻ đôi. Bình chống thêm hai vì nữa, vượt qua tảng đá chắn phía trước, phát hiện có ánh đèn. Bình gọi Huynh chuẩn bị chèn tròn dài, đẽo nhọn một đầu. Anh cẩn thận dùng tay bới từng tý một, bới đến đâu luồn chèn đến đó, đánh con đội để than không tràn xuống được. Đến gần nơi, Bình cố cậy hòn đá phía trước, ánh đèn của Bình qoét tới vị trí người bị vùi: Sửu...Sửu đây rồi. Anh mừng cuống lên, cố cào thật nhanh để cứu bạn. Chiếc găng tay đã rách tươm, Bình cảm thấy vướng víu. Anh vứt nó đi, bới tay không. Năm đầu ngón tay tóe máu. Mặc, Bình vẫn phải bới Sửu, không chỉ là đồng đội mà còn là người đồng hương. May cho Sửu, là anh có khoảng trống gần cũi lợn nên không hoàn toàn bị mất gió, nó vẫn thoảng qua đủ cho anh thở. Sửu vẫn còn thoi thóp thở. Sửu tỉnh lại, mắt sáng lên. Niềm hy vọng được cứu sống như được dồn cả vào đôi mắt sáng rực của anh. Bình gọi xuống dưới:

- Tìm thấy Sửu rồi...vẫn còn sống. Tin vui lan chuyền xuống dưới. Không khí càng khẩn trương hơn, mọi người phấn chấn với cái từ "còn sống". Vừa moi đổ, Bình vừa động viên bạn:

- Cố gắng chịu đựng nhé, tao cố gắng làm nhanh, không để cho nó cướp mày đi đâu. Ác nỗi, một cây đoản gẫy đè cả hai chân của Sửu xuống dưới lòng máng trượt, một đầu cắm vào cũi lợn, một đầu bị cả khối đá to đè lên. Hai tay Bình vẫn liên tục cậy đá, tạo khoảng rỗng để có thể lấy được cây đoản ra nhưng mọi cố gắng vẫn chỉ làm mất thời gian.

- Người mày có thấy đau ở đâu không? Bình hỏi Sửu. Sửu thều thào:

-Tao thấy ê ẩm khắp người, cả hai chân tao không còn cảm nhận thấy gì nữa rồi, nó tê lắm. Hay mày cứ chặt qoách chân tao đi để cứu tao ra ngoài đã. Đôi chân tao coi như bỏ. Phía trên, chốc chốc lại một đợt than cám ào ào rơi xuống khiến Sửu càng lo lắng. Thế mới biết trong lúc nguy nan, khi cái chết cận kề, con người ta sẵn sàng hy sinh bớt một phần cơ thể để duy trì sự sống.

- Mày không còn tin tưởng vào tao nữa phải không? Chặt chân để cứu sống mày thì dễ quá, nhưng tao không làm được. Tao không muốn mày mất đi đôi chân. Mất đi đôi chân thì làm ăn rất khó khăn, rồi về nhà tao biết thưa với hai bác ở quê thế nào. Bình cố cậy cho tảng đá nhẹ đi, anh gọi Huynh chặt cho một đoạn gỗ phi hai mươi, dài ba mươi phân kê cho tảng đá khỏi sập xuống. Chọc lỗ men theo cây đoản, rồi kê phía dưới cây đoản để nó không đè lên đôi chân cửa Sửu. Bình bắt đầu chặt cây gỗ. Đã chặt được một đầu cây gỗ, nhưng nó vẫn không nhúc nhích. Đôi chân của Sửu đỡ bị cây gỗ đè, nhưng vẫn chưa thể lấy ra được. Đầu kia của cây gỗ vẫn bị kẹt trong cái cũi lợn đã bị xô nghiêng. Bình lại phải moi tiếp xuống phía dưới, kê đầu này cây đoản lên, chặt để lấy được khúc gỗ ra.

- Chuẩn bị cáng đưa Sửu ra. Bình gọi xuống dưới. Trong lúc chờ cáng cứu thương, Bình gỡ nốt đoạn dây đèn bị hòn đá to đè. Lò thấp không thể cõng Sửu được, Bình để Sửu nằm lên người mình, anh lết trên nền than đá lổm chổm. Đưa được Sửu ra khỏi chỗ đổ cũng là lức Sửu ngất đi trên đôi tay của Bình, đôi chân Sửu sưng to, lắt lẻo không chủ động được nữa...Phía đầu trên cũng đã tìm thấy Thìn. Thìn chết do ngạt khí. Thìn chết trong tư thế ngồi trên đống than vừa mới bắn mìn ra, tay vẫn cầm mảnh chèn giơ lên. Toàn bộ than cám và than cánh quýt phủ kín người, cứ moi được một tí than lại ào từ trên qua khe những thanh chèn tụt xuống. Đưa được Thìn ra ngoài, lúc tắm rửa thay quần áo mới, miệng Thìn vẫn còn ngậm tăm.

Kíp của Bình đưa được Sửu xuống đến thìu thứ sáu, cũng là lúc kíp khác vào thay thế.

Mất nửa tiếng đồng hồ mới đưa được Sửu ra đến nhà giao ca. Sửu đã bắt đầu hôn mê, người anh nóng như lửa đốt.Tin đã cứu được Sửu lan truyền nhanh chóng, xe cứu thương nổ máy sẵn. Các Bác sỹ sơ cứu cho Sửu, chuyển thẳng anh đến bệnh viện.

Bốn tiếng đồng hồ nữa lại đi qua, đã bốn lần thay đổi kíp. Bình vào đến nơi cũng vừa lúc đoạn lò đổ được thông, nhưng vẫn chưa thể đi lại được. Gió tươi đi qua khe của phiến đá lớn bị đứt gẫy, lao từ nóc lò phía gương ra, một đầu gác vào gương than, đầu kia cắm xuống nền lò. Vẫn chưa tìm thấy Ngọ với Thà đâu. Theo nhật lệnh, Ngọ là thợ chính, Thà phụ Ngọ khấu thìu mười bốn. Bình quyết định quay lại khu vực thìu mười ba, tập trung bám hàng cũi lợn để tiếp tục moi đổ lên phía trên tìm đồng đội. Thìu mười ba được xác định là thìu bị đổ nặng nề nhất. Đá vách bị cắt bởi phay phá tràn từ luồng đang khấu sang tận luồng cũi lợn, than phía trước phay cũng rắn. Theo phán đoán của Bình, nhiều khả năng Ngọ và Thà sẽ bị mắc kẹt giữa thìu mười ba với thìu mười bốn. Vì: Thứ nhất, khi phát hiện lò nén mạnh Ngọ cùng Thà chạy xuống. Thứ hai, khi đổ lò theo trượt sẽ đẩy cả hai vào khu vực luồng cũi lợn. Bình chọn từ khoang giữa thìu mười ba, mói đổ sang luồng cũi lợn. Anh dặn phía dưới, toàn bộ đá to phải vần vào luồng cũi lợn từ dưới song song chân lên cho nhanh. Có gió tươi, người đỡ bị mất sức. Quả đúng như Bình dự đoán, qua gốc thìu mười bốn chừng nửa mét, Bình phát hiện được Thà, anh bị tảng đá to ép vào một góc cũi lợn, người vẫn đang lom khom. Chiếc mũ lò bị rơi ra, ánh sáng của chiếc đèn chỉ còn le lói vì hết điện. Đưa được Thà ra, Bình tiếp tục moi lên chừng một mét nữa thì gặp Ngọ. Ngọ trong tư thế ngồi, hai mông dưới lòng máng trượt, một chân duỗi, một chân co, một hòn đá to đè ngang bụng, trên đầu toàn than cánh quýt. Bình gọi xuống dưới đưa chèn nhói lên, anh đóng ken dầy lại để than không trút xuống được nữa, phía dưới người tiếp người, lắp thành dây chuyền tải than, vần đá. Đưa được Ngọ ra đến ngoài nhà giao ca, cũng là lúc Bình cảm thấy toàn thân mệt rã rời. Thế là hôm nay anh lại mất thêm ba đồng đội nữa... Cơn buồn ngủ ập đến, nhưng anh không giám ngủ. Sửu vẫn đang ở ngoài bệnh viện.

(Còn nữa) 

 

 

In bài viết
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 44
Trong ngày: 788
Trong tuần: 1601
Lượt truy cập: 1321311
xuthanh
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN CÔNG NHÂN
Điện thoại liên hệ: 0913 269 931 - 0964 131 807
Email liên hệ: Nhà văn Cầm Sơn: soncam52@gmail.com 
 
ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM VÀ TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM
- Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Lê Tuấn Lộc - Chi hội trưởng.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà văn Cầm Sơn - Trưởng Ban Truyền thông