Điện thoại: 0913 269 931 - Zalo: 0964 131 807 - Email: soncam52@gmail.com.
Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.
CÙNG NGOAN
Lê Hồng Thiện
CÙNG NGOAN – Bước tiến mới ở chặng đường thơ Thiếu nhi của nhà thơ Nguyễn Tiến Bình.
Hơn 20 năm nay, đội ngũ sáng tác cho thiếu nhi có phần trầm lắng về số lượng tác giả và tác phẩm. Riêng nhà thơ Nguyễn Tiến Bình thì không trầm lắng chút nào! Trong 20 năm qua, anh vẫn cần mẫn viết cho các em; tác phẩm vẫn ra đều, đến nay, anh đã xuất bản tới 8 tập thơ thiếu nhi dày dặn, dầy đặn cho trẻ em.
Tính cần mẫn của một nhà giáo thực thụ, có hơn 30 năm giảng dạy và làm cán bộ Quản lý giáo dục ở bậc Cao đẳng Sư phạm, trung học, tiểu học, được gần gũi các em ở lứa tuổi giáo sinh, thiếu niên, nhi đồng, đã tạo ra cái vốn, và là điểm tỳ, bệ phóng cho sáng tác thơ thiếu nhi của tác giả Nguyễn Tiến Bình. Đến nay, anh đã xuất bản 13 đầu sách, trong đó có 8 tập thơ thiếu nhi, 3 tập thơ trữ tình, 1 tập thơ trào phúng, 1 tập lý luận- phê bình. CÙNG NGOAN là tập thơ thiếu nhi thứ 8, anh viết cho trẻ em.
Các cụ ta xưa đã từng nói:” Gái có công, chồng không phụ”; “Có công mài sắt, có ngày lên kim”; “Có công gieo trồng, có ngày hái quả”. Quả thật, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình đã gặt hái được nhiều quả chín, thơm, ngon, do anh vun trồng. Anh cũng là”gái có công”- có công giáo dục, dạy dỗ các em thành người. Anh không chỉ là thầy giáo sáng gương mà còn là kỹ sư tâm hồn sáng giá, đã giáo dục thẩm mỹ, lòng yêu nước, quê hương, gia đình, bạn bè, nhân dân…cho các em bằng văn chương là thơ.
Thơ thiếu nhi của nhà thơ Nguyễn Tiến Bình có nhiều thành tựu: Nhiều bài được chọn in trong 4 Tuyển tập thơ ở Nhà xuất bản Giáo Dục, NXB Văn Học, Ở Tuyển tập Cuộc thi sáng tác cho thiếu nhi do Bộ Giáo dục và NXB Giáo dục tổ chức v.v…
Trong nhiều chục năm, hàng chục bài thơ thiếu nhi của anh được các Nghê sĩ Nhân dân ngâm, đọc trên Đài Tiếng Nói Việt Nam. Nhiều trăm báo, tạp chí ở Trung ương, tỉnh, thành đã đăng hơn 1.300 bài thơ thiếu nhi của anh. Hàng chục bài thơ thiếu nhi của anh được nhiều Nhạc sĩ phố thơ, trong đó có bài “ Chú Tôm Luyện Võ” , do Nhạc sĩ Phạm Hữu Đức phổ thơ, được Giải thưởng của Đài Tiếng Nói Việt Nam và in trong Tuyển tập Ca khúc được các em yêu thích trong 50 năm, do Đài Tiếng Nói Việt Nam và Nhà xuất bản Âm nhạc xuất bản. Có bài thơ, như bài “Lời Chào” được Nhà xuất bản Giáo dục in 5.000 bản với tranh minh họa. Nhiều bài thơ được đưa vào Sách giáo khoa cho lứa tuổi lớp 3, lớp 2, Mầm non, như: Luyện viết…lớp 3 tập 1 và tập 2; Bài tập nâng cao tiếng Việt lớp 3 tập 1;Thực hành tiếng Việt lớp 3 tập 1; Phiếu bài tập phát triển năng lực lớp 3; Phiếu Ôn luyện Cuối tuần lớp 3; Phiếu Ôn luyện tiếng Việt lớp 3; Em luyện viết đúng -lớp 3 tập 2; Thực hành tiếng Việt lớp 2 tập 1; Luyện Chính tả lớp 2 tập 2; Thực hành tiếng Việt lớp 2 cơ bản; Phiếu Ôn luyện tiếng Việt Cuối tuần lớp 2; Học thơ theo Chủ đề cho trẻ 4-5 tuổi;Tuyển chọn trò chơi, thơ, truyện, câu đối theo chủ đề cho trẻ 4-5 tuổi…Thơ thiếu nhi của Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình đã 2 lần được Giải thưởng Văn học-Nghệ thuật Phố Hiến của UBND tỉnh Hưng Yên trao tặng.
Tập CÙNG NGOAN ra mắt bạn đọc năm 2024 này, thêm một lần ghi nhận năng lực sáng tác cho thiếu nhi và thành quả sáng tạo của nhà thơ Nguyễn Tiến Bình, với thành công về bút pháp nghệ thuật thơ và đa dạng đề tài, nội dung phong phú, hấp dẫn, gây ấn tượng,làm hứng thú đọc tác phẩm này ở người đọc, nhất là trẻ em.
Trong tập CÙNG NGOAN, người viết bài này có ấn tượng với bài “Nắng Ngoan”. Tác giả viết Nắng ngoan, để nói về một hiện tượng, hình tượng, là phương thức ẩn dụ, nhân cách hóa, hợp kết 2 từ loại-“nắng”, là danh từ, là hiện tượng tự nhiên; “ngoan”, thuộc loại tính từ, là hiện tượng con người, để nói về nhân vật có tính nết đẹp. Nói nắng ngoan, là hợp với cảm tính, cảm nhận trẻ thơ của trẻ em, bởi cho là nắng ngoan, đã vừa logic, vừa hình tượng, có tính ngộ nghĩnh. Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình cũng”ngoan” như nắng, cùng nắng, để có bài thơ về nắng đẹp- cũng là con người đẹp, đời đẹp, rất thơ với thi tứ, thi ảnh đặc sắc như bài thơ có tên là “Nắng ngoan”, được viết với các dòng thơ có âm điệu, nhịp điệu, mượt mà, trong trẻo:
Tay em hứng giọt nắng vàng
Chân em cùng nắng nhẹ nhàng bước vui!
Nắng đùa-lúc tiến, lúc lui
Nắng ùa vào mắt, nắng chui vào cành!
Nắng trải mình trên cỏ xanh
Nắng dan thành sợi tơ mành trước hiên
Nắng trên sân dáng ngoan hiền
Nắng theo ông xuống đồng điền nơi xa!
Nắng sum vầy, nắng múa ca
Nắng nằm trải khắp mái nhà ban trưa
Nắng thu mình lúc sau mưa
Nắng vàng nhạt trải lưa thưa cuối chiều!
Nắng là nguồn sống thương yêu
Chung tình, chung cảnh sớm, chiều nhà nông
Nắng là bạn của ruộng đồng
Là tri kỷ của cấy trồng quanh năm!
Nắng đi, về rất là chăm
Con người có nắng, ngàn năm vui đời!
Bài này, bằng phương pháp liệt kê, bằng nhân cách hóa, Nhà thơ kể nhiều hoạt động và kể nhiều công lao của nắng, qua nhiều hành động, công việc của nắng- nắng làm việc gì cũng vì có ích cho con người, cho cảnh quan…Đặc biệt, nắng cũng như người- mãi mãi “tri âm, tri kỷ” với đời người, với cây trồng, với ruộng đồng, mùa màng, xóm làng…Đó, rõ ràng, nắng rất đẹp, nắng ngoan. Càng thấy nắng đẹp, nắng ngoan, qua ngòi bút đặc tả tài hoa, kỹ càng của Nhà thơ viết cho thiếu nhi-Nguyễn Tiến Bình.
Trong tập CÙNG NGOAN, có nhiều bài thơ viết về bà.Viết về bà, trong bài “Bà Em”, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình viết những câu rất ấn tượng:
Giờ bà như cây tre già
Trụ bền năm tháng tỏa ra bóng dày!
Và:
Nắng, mưa đọng ở da mồi
Cả đời vun đắp núi, đồi…mênh mang!
Sự ham làm, lam lũ, làm thân mẹ gầy, sớm già, tóc sớm bạc. Thể hiện rõ sự vất vả, gian khổ, ở câu: “ Nắng mưa đọng ở da mồi”. Tâm đắc với câu thơ này, làm tôi nhớ và cũng tâm đắc những câu thơ của một Nhà thơ Quân đội, viết trong thời kỳ chống Mỹ ở miền Tây Nguyên:
Ở đây, chỉ có hai mùa
Nắng, không có nước, còn mưa bùn lầy!
Những người lính chiến nơi đây
Nghe thời tiết đổi từng ngày trên da!
Như thế, cảnh gian khổ, vất vả của các anh bộ đội, của những người mẹ, đều được biểu hiện trên làn da. Vất vả, gian lao như thế mà lính cụ Hồ luôn vững tay súng, xông lên chiến thắng kẻ thù. Người mẹ thì cả bốn mùa của năm, không yên giấc nằm, để cố làm lụng nuôi con, cháu, nuôi cộng đồng, trong đó có các anh bộ đội đang bám trụ để bảo vệ Tây Nguyên và nhiều nơi, như khổ thơ trên mô tả.
Cũng viết về bà, qua những nét ngộ nghĩnh, với cảnh đón bà đi chợ về của các bé rất chi là nhanh chân, mau miệng và đúng là trẻ thơ ngây thơ vui mừng rối rít, tíu tít:
Bà đi chợ về đến nhà
Anh Cu, em Tý chạy ra đón mừng!
Rổ cà, anh Cu nhanh bưng
Dắt bà, em Tý vui mừng đón nhanh!
( Đón Bà)
Trẻ em là vậy- vô tư, nghĩ sao, nói vậy, làm vậy. Cái tứ của bài “Đón Bà” rất hay, đúng là tính chất trẻ con hồn nhiên, tình cảm, hiếu nghĩa…, được thể hiện rõ nét trong các câu ở bài thơ, và đều là đặc tính trẻ thơ ngây thơ, qua bài thơ thể hiện.
Gió, cũng là một loại đề tài. Nhiều người đã viết về gió, như gió trời, gió biển, gió bắc, gió nồm, gió từ quạt máy…Nhưng có luồng gió không lướt bằng cơn gió, sức gió, do không khí thiên nhiên, mà gió từ tình thương, sự chăm sóc, từ tấm lòng, từ tâm hồn, tình cảm người bà. Đây là một tứ mới, có tìm tòi trong thơ viết cho thiếu nhi, viết về thiếu nhi của tác giả Nguyễn Tiến Bình. Đây là câu thơ viết về điều đó:
Gió từ bà mát rượi lòng
Thân thương ngọn gió từ trong hồn người!
( Làn Gió Từ Bà)
Lại nữa, ngạn ngữ của nước Pháp có câu: “ Không nên nghe người ta nói, hãy xem những việc người ta làm”. Ở bài thơ “ Làn Gió Từ Bà”, xem ra ta thấy việc làm, công sức của bà dành cho cháu, quí đến mức nào!Còn nữa, bà không chỉ có chăm lo ăn, lo mặc, lời ru, tiếng hát, lời khen ngợi động viên, thưởng quà, mà còn ra sức lao động suốt năm, tháng, quanh năm, trong đó có việc cấy trồng, để có các thứ ăn cho con, cho cháu, cho cộng đồng, như bài thơ đã viết như sau:
Quả cành cao, thấp chín dần
Sáng nay bà trảy chia phần cho em!
Em nâng quả chín ngắm xem
Càng xem càng thấy bà em chăm đời!
(Từ Tay, Từ Lòng Bà Em)
Giáo dục trẻ em, từ xưa đến nay đã có nhiều phương pháp, là bằng giảng dạy và bằng văn học, nghệ thuật. Suy cho cùng, giáo dục nói chung, chỉ có hai phương pháp là giáo dục trực tiếp và gián tiếp. Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình, ngoài giáo dục trực tiếp, còn giáo dục gián tiếp, nghĩa là nhà giáo dạy dỗ trẻ em qua văn chương, là thơ, nhất là nói về các hoạt động, cách sống và chăm ngoan của nhiều loài vật, con vật, cả trên trời, dưới nước, với đặc thù có nét đẹp, mặt hay của mỗi loài vật, mỗi con vật, nhất là loài có tính rất chăm ngoan:
Ong chăm đi hút mật hoa
Kiến chăm bê gạo làm quà tặng nhau
Vịt chăm mò ốc đồng sâu
Tằm chăm bò kiếm lá dâu ăn nhiều
Luôn chăm vồ chuột là mèo
Gà chăm dẫn dắt con theo một đàn
Chăm mò ở chậu là ngan
Trâu chăm gặm có nằm khàn nhai…khô!
( Cùng Chăm)
Qua bài thơ trên, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình tỏ ra am hiểu về đời sống , hoạt động của nhiều loài vật: Ong bay đi hút mật; kiến bê gạo; vịt mò ốc; mèo vồ chuột; gà mẹ dẫn con; ngan mò ăn ở chậu; trâu gặm cỏ…Dù các loài gia súc, gia cầm, con bay, con lội, con sống dưới nước, con trên bờ, con có bốn chân, con có hai chân, tất cả đều làm việc chăm để sống, để cống hiến cho đời, cho con người. Cái khéo của tác giả ở bài “Cùng Chăm” là, sau kể hàng chục con vật đều chăm công việc với đặc thù riêng, tác giả thơ, không kể thêm về con vật nào nữa. Việc ngừng mạch kể ngay, để tránh kể lể nhiều, sẽ là sa đà, lê thê, dẫn đến tẻ nhạt, nên tác giả đã đột ngột chuyển mạch thơ sang kết thúc nhanh, cũng là kết luận bài thơ một cách bất ngờ, ngoài mạch đọc và dự đoán của người đọc, với các câu thơ:
Bạn bầu chăm, bé hoan hô
Vui mừng cùng được thầy, cô thưởng quà!
Người làm thơ, khi hứng lên thì rất say sưa đưa thơ ra, nhưng trong say, phải có tỉnh. Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình, đã trong say, có tỉnh, nên mới có cái kết- câu kết thú vị và hiệu quả đến thế!
Cũng cái đà tài thơ và viết hay này, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình kể về ba loài chim, mà cả ba đều học chăm, học giỏi, được mọi người ngợi khen, với cách nhân hóa lạ. Chỉ có ba cặp thơ lục bát mượt mà, âm điệu, uyển chuyển ý, lời, làm cho bài thơ thể hiện sinh động, lý thú những điều nói ở trên:
Em Cò, em Vạc, em Nông
Cả ba đến lớp đều không muộn giờ
Em Nông đã thuộc bài thơ
Vạc làm bài toán nửa giờ đã xong!
Em Cò viết đẹp thẳng dòng
Cả ba học tốt, được ông thưởng quà!
( Cả Ba Học Giỏi)
Rất ngụ ngôn, có chất thơ như nhà thơ Pháp-Laponten ở bài thơ ý đẹp, lời hay này!
Có tới nửa tập CÙNG NGOAN này, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình viết về loài vật. Có lẽ, viết về loài vật là do tình yêu, lòng quí, là sở thích, sở trường và tài nhận biết, cũng là cái duyên với cảnh vật của Nhà thơ!Ngoài viết về tình cảm ông, bà, cha, mẹ, thầy, cô, nhà trường, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình viết nhiều bài thơ về thiên nhiên-gió, mưa, bão, dông, cây cỏ, hoa lá, loài vật, để trẻ em hiểu biết thiên nhiên, đất trời, cây quả, cảnh trí, làng quê…, mà tha thiết yêu thiên nhiên, yêu cảnh tình đất nước, quê hương, con người. Đó là dụng ý tốt của một Nhà giáo dục, Nhà thơ đích thực.
Trong tập thơ này, tác giả viết về tính chăm ngoan rất nổi bật, như đã có bài “Nắng Ngoan”, lại có bài “Trăng Ngoan”…Trăng là hình ảnh, hình tượng đẹp; ngoan là tính nết đẹp. Đó là phẩm chất đẹp của thiên nhiên, cũng như loài vật, con người. Với Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình thì trăng đã cho con người ánh sáng- nét đẹp dành cho đời sống con người, nhất là mỹ quan,tinh thần, tình cảm. Biểu hiện nhất là đêm Rằm -Trung thu, có mặt trăng sáng tỏa, dịu lành, lung linh như ngọn đèn khổng lồ treo trên cao giữa không trung vô cùng huyền ảo, huyền diệu, để trẻ em thích thú vui chơi, ca múa, và ngắm trăng trên trời, nhìn ánh trăng rơi mặt đất. Các em rất vui, rất nhộn mãi đến khuya mà vẫn còn vui. Trời khuya, các em dắt tay nhau về nhà, rồi ngủ say, chỉ còn trăng, đêm nay vẫn thức, đứng lơ lửng trên trời để canh sân chơi cho các bạn ngủ ngon. Tính nết trăng tốt như thế, nên Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình cho là trăng ngoan, qua các câu thơ:
Vui chơi nhiều, bạn ngủ say
Chỉ còn trăng thức đêm nay coi nhà!
Tôi tin chắc là mạch thơ viết về thiên nhiên, loài vật của Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình không ngừng nghỉ. Tôi mong anh viết thơ cho thiếu nhi nhiều nữa, sáng tạo nữa, vang lên nhiều âm vang trong trẻo, rộn ràng, giàu thanh âm đẹp như tiếng chim, đã hiện hữu trong bài “Tiếng Chim”, trong đó có câu:
Thanh âm bản nhạc ngân lời
Làng quê rộn rã đầy trời tiếng chim!
Đây là những câu thơ ngưng đọng trong lòng, trong hồn các em và bạn đọc.
Bây giờ, tôi rất vui mừng nói về đội ngũ viết cho thiếu nhi ở tỉnh Hưng Yên- nói riêng, cả nước- nói chung, hiện nay đã tương đối đông đảo. Ở Hưng Yên, không chỉ có Nhà thơ Lê Hồng Thiện, Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình, coi là hiếm hoi tác giả viết cho thiếu nhi trước đây, mà mấy năm gần đây, đã có thêm một số Nhà thơ, Nhà văn viết cho thiếu nhi, như Nhà thơ Văn Diên, đã xuất bản tập “ Ước Vọng Xanh”; Nhà văn Đinh Văn Thẩm, đã xuất bản tập “ Bận Mà Vui”…
Tôi được biết, trong đội ngũ viết cho thiếu nhi, một số tác giả là Hội viên Hội Văn học- Nghệ thuật Hưng Yên đã và sẽ có tác phẩm hưởng ứng Cuộc vận động sáng tác tác phẩm cho thiếu nhi- năm 2021- 2025, do hội Nhà văn Việt Nam và Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức.Tôi và một số Nhà thơ, Nhà văn khác, cùng Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình , Hội viên Hội VHNT Hưng Yên, Hội viện Hội Nhà văn Hà Nội, đã và sẽ nhiệt tình tham gia Cuộc vận động kể trên.
Có nụ, mừng nụ; Có hoa, mừng hoa, với tập thơ CÙNG NGOAN, tôi khẳng định, đây là bước tiến mới trên chặng đường thơ viết cho thiếu nhi của Nhà thơ Nguyễn Tiến Bình, và ghi nhận ở anh là một trong các Nhà thơ có danh viết cho thiếu nhi, với những thành tựu cùng trong dòng chảy văn học thiếu nhi đương đại.
Hưng Yên, ngày 10/6/2024
L.H.T
TIẾNG CHIM 1
Ngọn tre rung rinh
Trước ánh bình minh
Lung linh tre ngà
Hát ca” cu…cúc…”
Rồn rập tiếng đục
Rồn rập tiếng trong
Làm rộn rã lòng
Rung sóng mặt sông
Lúa đồng gợn sống
Tiếng hòa gió lộng
Vang vọng làng quê!
Chim cu mải mê
Hát về năm tháng
Làm vui buổi sáng
Làm vui buổi chiều!
Em yêu chim nhiều!
Chim yêu cuộc sống
Cất tiếng sống động
Làm đời sống vui!
TIẾNG CHIM 2
Chích chòe hót vang đầu làng
cả đàn điêu điếu rộn ràng hòa ca
sáo đen hòa nhịp vang xa
chào mào ngân giọng quanh nhà hồi lâu
Chim câu rung tiếng gù nhau
chim sâu nhảy nhót lời mau nhịp đời
vàng anh nghển cổ reo lời
cuốc đưa lời ngọt ở nơi đầm lầy
Vạc kêu rung cả làn mây
chim xanh gieo khúc nhạc đầy mặt ao
bói cá thả tiếng bổ nhào
tiếng con cò trắng lao xao trên đầm
Hòa vang nhịp điệu thanh âm
tiếng chim vui nổi quanh đầm ao quê
N.T.B
In bài viết
Phản hồi
Người gửi / điện thoại
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 28
Trong ngày: 290
Trong tuần: 3610
Lượt truy cập: 1209302
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN CÔNG NHÂN
ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM VÀ TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM
- Chịu trách nhiệm xuất bản: Nhà thơ Lê Tuấn Lộc - Chi hội trưởng.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà văn Cầm Sơn - Trưởng Ban Truyền thông