THỜI THẾ

Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

Nguyễn Đạo Vinh

THẾ - THỜI (Trích trong "Chuyện tào lao")

Trời nóng như đổ lửa, hơi nóng từ mặt đất bốc lên ngùn ngụt, các đám cỏ ven đường héo queo, xám ngoét.

Hai bố con Mướp đang hì hục đào một cái hang. Mướp con mình trần trùng trục, đang loay hoay moi đất dưới gậm hòn đá to.

Mướp bố hom hem tiều tụy, râu mép bạc trắng, đầu phủ chiếc lá khoai nước để che nắng. Hai tay cầm chiếc xà beng, xỉa, xỉa, đất dưới chân hòn đá.

Cách đó độ dăm bước, một ông Chuột Nâu nằm trên chiếc sập gụ kê dưới bóng cây tràm. Chuột Nâu nằm gác chân chữ ngũ, mồm ngậm que tăm, tay trái cầm điếu Sì Gà đang cháy dở, thi thoảng nó lại đưa tay lên vuốt vuốt mấy sợi râu lưa thưa ra điều khoan khoái lắm.

Hai bố con Mướp xem chừng đã mệt, mồm mũi tranh nhau thở, nhưng vẫn cố sức đào bới. Mướp bố dướn người cắm phập lưỡi xà beng vào khe đá, dùng hết sức bình sinh, vít ngọn xà beng để tách viên đá ra.

- Ngoéo!

Nghe thấy tiếng kêu, Mướp con vội vàng bỏ cuốc chạy ra. Mướp bố nằm thoai loai, đầu nghẹo về một bên, bọt mồm bọt mép sùi trắng xóa. Chiếc xà beng nằm giữa bụng, đầu nhọn của nó đâm vào cằm dưới Mướp bố, máu chảy luễ loại. Ôm bố vào lòng, Mướp con vừa khóc vừa gọi bố:

- Bố ơi, bố ơi!

Chuột Nâu đang mơ màng nghe tiếng khóc thút thít thì ngóc đầu lên hỏi:

- Gì đấy?

Mướp con quay lạị thưa:

- Bẩm ông. Bố con mệt quá bị ngất lịm, sùi bọt mồm bọt mép . Ông cho chúng con giải lao ít phút.

- Không được! Không chết được đâu! Làm đi! Sau tiếng quát ấy, nó lại nằm xuống xoa xoa cái bụng, vuốt vuốt chòm râu.

Mướp con liền lấy nước giải của mình xoa lên mặt bố, day day hai thái dương. Lát sau Mướp bố đã dần dần tỉnh lại, mắt hé mở, máu dưới cằm vẫn chảy. Mướp con vội vàng chạy đi tìm nắm lá để cầm máu cho bố.

Hớt hơ, hớt hải, tìm mãi mới được mấy ngọn nhọ nồi, Mướp con bỏ vào mồm nhai rồi chạy lại dịt vào vết thương. Mướp bố phều phào:

- Nước, nước!

Mướp con định chạy lên xin nước cho bố uống, thì Chuột Nâu nhỏm dậy xỏ giầy đi tới quát:

- Làm khẩn trương cho tao, tối nay tao còn phải đón Sếp.

Chả còn cách nào, Mướp con đành vực Mướp bố dậy. Mướp bố đứng lên, loạng choạng, lảo đảo xuýt ngã. Hai bố con lại lầm lụi làm tiếp.

Vào khoảng bốn rưỡi chiều thì hai bố con Mướp đã đào xong cái hang. Chuột Nâu khệnh khạng đi vào kiểm tra. Ra đến cửa hắn nói:

- Được!

Hai bố con mướp khấp khởi mừng thầm. Mướp bố lên tiếng:

- Thưa ông. Ông cho chúng con nghỉ chứ ạ?

- Nghỉ là nghỉ thế nào? Chuyển cỗ sập gụ và đồ đạc của tao vào. Nghe thấy thế cả hai bố con Mướp đều ngã phịch xuống đất , mắt trợn ngược, mồm há hốc. Tủi thân, cực nhọc vì bị Chuột Nâu hà hiếp quá đáng, hai bố con Mướp nhìn chòng chọc vào Chuột Nâu, với ánh mắt căm giận lắm.

Mướp con uể oải lê từng bước đến chỗ chiếc sập gụ. Hai tay luồn xuống nhấc thử, chiếc sập chỉ nhích lên được một tẹo.

Mướp con đi kiếm gần chục khúc gỗ tròn rải xuống đất làm con lăn, lấy đoạn dây dài buộc giữa cái sập. Xong xuôi, Mướp con đi ra ghé vào tai Mướp bố nói nhỏ:

- Bố cầm sợi dây giả vờ kéo căng, còn đâu để con lo.

Mướp con dùng xà beng bắn, chiếc sập nhích dần từng bước. Khoảng một giờ sau, bố con mướp cũng đã đưa được chiếc sập gụ và đống đồ vào hang. Mướp bố mệt quá nằm vật xuống thảm cỏ, ngửa mặt lên trời, than vắn, thở dài.

Mướp con khép nép tiến lại chỗ Chuột Nâu, khoanh tay trước ngực lễ phép thưa:

- Thưa ông. Công việc xong rồi, ông cho bố con, con, nghỉ chứ ạ. Chuột Nâu quát:

- Nghỉ là nghỉ thế nào? Vào làng kiếm cho tao con gà mái tơ về đây.

Mướp con há mồm, trợn mắt. Đôi mắt màu xanh đã dần dần chuyển sang màu đỏ. Nó chỉ muốn xông tới, cắn ngay vào yết hầu thằng chuột. Ý nghĩ ấy bị dẹp ngay khi nó mới hình thành, bởi vì cách đây hơn tháng, hai vợ chồng bác Tam Thể cũng bị lũ chuột ức hiếp. Nó bắt hai bác phải đi ăn trộm trứng ngỗng về cho vợ nó ăn, vì vợ nó đang mang thai. Hai Bác sợ quá van xin nói rằng: ‘’Họ nhà mèo chúng tôi từ khi sinh ra chưa có ai dám đi ăn trộm, bây giờ mà đi ăn trộm là phạm luật trời, trời ắt không tha’’. Mặc cho hai vợ chồng bác van xin, nó vừa chửi vừa dùng gậy vụt lia lịa. Bác Tam Thể gái bụng chửa vượt mặt, bị phang một gậy đã lăn đùng ra giẫy đành đạch. Bác trai thấy vợ bị dánh liền xông vào cắn xé thằng chuột kia, nhưng vì bọn chúng đông hơn nó đè bác xuống trói giật cánh khuỷu rồi giải bác đi. Nó vu cho bác là chống lại người thi hành công vụ. Cả họ nhà bác Tam Thể làm đơn, gửi đi các nơi để kêu oan, nhưng chẳng có cơ quan nào giải quyết.

Đang miên man suy nghĩ, Mướp con giật bắn mình vì một tiếng quát rất to của Chuột Nâu:

- Mày muốn sống hay muốn chết! Có đi không? Mướp con bừng tỉnh vội vàng thưa:

- Dạ thưa ông. Ông đưa con tiền để con vào mua ạ.

Chuột Nâu trợn trừng:

- Tiền hả? Tiền thì ai mua chả được. Vừa nói, hắn vừa đi đến tát mạnh vào mặt, Mướp con ngã dúi, ngã dụi. Lát sau Mướp con lồm cồm bò dậy, loạng choạng bước về phía Mướp bố. Thấy bố nằm im bất động, nó tưởng bố đã chết, liền lao đến lay, gọi. Mướp bố giật mình tỉnh dậy hỏi Mướp con:

- Gì thế con?

- Thằng khốn nạn ấy nó bắt bố con mình đi ăn trộm gà bố ạ.

- Giời ơi! Từ khi tạo hóa sinh ra loài mèo chúng ta là để làm việc thiện. Trừ bọn đục khoét tham lam, hại nước, hại dân, chứ đâu để đi ăn trộm. Ngẫm nghĩ một lúc Mướp bố vòng tay ra sau lưng rút ra một con dao dài sáng loáng, lưỡi mỏng như lá lúa đưa cho Mướp con rồi thì thầm:

- Bố giả vờ ra nói chuyện với nó, thừa lúc sơ hở, con đâm cho nó một nhát.

- Không được đâu bố ạ. Con cũng đã có ý định sống, mái với nó từ ban nãy, nhưng lại nghĩ đến vụ bác Tam Thể hôm trước, con phải dừng ngay. Giết nó bây giờ chưa phải là cách hay bố ạ - Bố nằm nghỉ đi . Thôi đành, vì mạng sống của hai bố con và của cả họ mèo, con đành phạm luật trời vậy . Nói xong, Mướp con bỏ đi , Mướp bố thấy vậy gọi lại:

- Này lại đây! Con định đi mình ư? Để bố cùng đi, có thế nào còn dự liệu. Nghe lời bố, mướp con quay lại xốc nách dìu bố đi.

Trời đã nhá nhem tối, hai bố con Mướp vừa đi, vừa bàn tính, có lúc vấp phải bờ ruộng ngã dúi, ngã dụi. Vào đên rìa làng, hai bố con nhà mèo thấy một gia đình đang quây quần bên mâm cơm. Mướp con thì thầm:

- Bố ở đây, nếu có động bố ra ám hiệu cho con, bí quá bố chui xuống chỗ này. Mướp bố nhìn xuống, thấy ở mép nước có cái hõm ăn sâu vào trong.

Mướp con rón rén đi đến chỗ chuồng gà, may mắn quá cửa vẫn còn mở. Nó lần theo mép cửa vào không một tiếng động. Nhẹ nhàng trèo từng bước lên sàn “A đây rồi”, Mướp con thầm nghĩ.

Một ả Mái Mơ béo mũm, lông mượt óng, chắc sắp đẻ. Mướp con đang tìm cơ hội để ngoạm một miếng thật sâu vào cổ, cho ả mất kêu, mất dẫy, thì chạm phải anh trống choai bên cạnh. Anh trống choai nhảy lên kêu “quoang quoác”. Chủ nhà thấy động chạy ra soi đèn, không thấy gì liền đóng sập cửa lại.

Mướp con thoát chết vì đã nhanh trí, nhắm mắt nằm im, nép sau ả Mái Hoa.

Vừa nằm, Mướp con vừa nghĩ: “Sao đời lại oái oăm thế, chả chết nay thì chết mai. Không kiếm được gà cho thằng Chuột Nâu thì nó cũng giết hai bố con thôi. Nằm đây không ra được, mai chủ nhà ra tóm sống, lại mang tiếng cho cả họ nhà mèo’’.

Mướp bố ở ngoài ruột gan rối bời, không biết làm cách nào để cứu con bây giờ, lòng dạ bồn chồn, cứ đi đi, lại lại, mãi không dứt. Lắm lúc Mướp bố định liều mình nhảy lên, nhưng sợ họ vớ được, thì lại chết cả bố lẫn con.

Cửa chuồng đã đóng, ra làm sao đây? Mướp con lẩm bẩm trong mồm “chết chắc, chết chắc rồi, cả ngày chưa hột cơm, ngụm nước. Lao động vất vả như thế người cứ nhão ra thế này chẳng chết vì đòn cũng chết vì đói thôi”.

Đang trong lúc tuyệt vọng, chợt thấy có ánh trăng lọt vào, Mướp con khẽ ngoái đầu lên. May quá, một khoảng trống bằng viên ngói ở đầu hồi chuồng, chắc trận bão hôm nọ hất rơi. “Thoát, thoát rồi,” Mướp con thoáng nghĩ.

Cơ hội sống đã tới, Mướp con nhẹ nhàng dướn người lên, ngoạm ngay một miếng thật sâu vào gáy ả Mái tơ. Bị bất ngờ, ả Mái tơ không kịp kêu, chân duỗi duỗi rồi từ từ chết.

Êm rồi, chắc ăn rồi, Mướp lách ra chỗ trống, kéo ả Mái tơ đi theo nhẹ nhàng không một tiếng động. Nó nhìn lên ước tính cự ly để nhảy. Bình thường nó chỉ nhún nhẹ một cái là đã vọt ngay ra ngoài. Nhưng cả ngày lao động cực nhọc đã làm nó hao mòn kiệt sức, giờ lại thêm con gà, liệu có ra nổi không?

Mướp con ngoạm chặt cổ mái mơ, hít một hơi thật sâu rồi nhún. “Rạt”! Nó đã vọt lên được rồi, nhưng khốn nạn thay, cánh gà lại bị mắc vào đoạn dui gẫy. Đàn gà thấy động lại nháo nhác kêu. Vừa lôi, vừa quan sát, thấy bóng người chạy ra, Mướp con đành bỏ gà lại, chạy bán sống, bán chết. Ra đến bờ ao, nó tụt ngay xuống chỗ Mướp bố đang ẩn nấp. Hai bố con ôm choàng lấy nhau, tim cả hai đập thình thịch, rung chuyển cả vùng đất.

Trên bờ, gia chủ đi soi xét trong, ngoài một lúc lâu, không thấy gì mới bỏ vào nhà. Họ đổ tội cho cáo mò vào chứ họ nghĩ đâu là Mướp con. Họ mà bắt quả tang được, thì nó xấu hổ chết đi được. Định thần một lúc, nghe ngóng thấy yên tĩnh Mướp con lại mò lên, lôi con gà ra chỗ Mướp bố đứng đợi. Mướp bố bảo:

- Con nghỉ đi để bố mang cho.

Hai bố con cùng kéo sền sệt con gà đi theo.

Về tới nhà Chuột Nâu, nghe có tiếng chí chóe làm cả hai chú ý. Mướp con ghé mắt nhìn vào, thấy có hai thằng lạ mặt và một con Chuột tơ mắt xanh mỏ đỏ. Một thằng dáng dấp cao to mặt dái trâu, mắt đỏ ngầu như mắt trâu đực, hắn đang làm tình với ả chuột tơ. Một thằng mặt choắt răng trề ra ngoài, đầu nhọn, cằm nhọn, trông rất hung dữ. Ả mắt xanh mỏ đỏ có đôi mông tròn, bầu vú căng đét, mặt được thoa son phấn, đôi môi đỏ mọng ươn ướt.

Hai bố con Mướp làm xong, chặt, bày ra mâm rồi bê lên.

- Bẩm! Mời các ông xơi, con xin phép về tắm rửa kẻo khuya.

- Ấy ấy . Ở lại đây vui với chúng tớ. Chả mấy khi!

Thằng mặt dái trâu vừa nói vừa kéo Mướp con vào .Thằng Chuột Nâu dìu ả mắt xanh mỏ đỏ đi vào rồi gọi:

- Mướp bố đâu?

- Dạ! Con đây ạ!

- Vào đây, vào đây.

Mướp bố tưởng nó gọi mình vào ăn, vội ba chân bốn cẳng chạy vào. Lóa mắt dưới ngọn đèn lớn, chân vấp phải bậu cửa ngã sóng xoài.

Bốn con chuột nhìn thấy cảnh tượng ấy cười ngặt nghẽo. Mướp con nâng bố dậy xoa xoa, day day vào ngực. Lúc sau, mướp bố trở lại bình thường. Vực được bố đứng lên, Mướp con lễ phép thưa:

- Thưa các quan ông, quan bà, cho phép bố con, con, về kiếm tí gì cho vào bụng.

- Chưa được! Đã xong đâu mà đòi về, đợi chúng tao ăn xong, dọn dẹp sạch sẽ rồi mới được về. Nghe chưa?

Vừa nói, nó vừa ấn vào tay mỗi bố con Mướp một cái quạt rồi ra lệnh:

- Quạt đi.

Quay lại với mấy vị quan khách, nó đưa hai tay ra hiệu.

- Xin mời, xin mời . Hôm nay các Sếp muốn dùng rượu gì? Tây hay ta?

- Thôi! Cho Cuốc lủi.

Cả ba cùng trả lời. Chúng rót rượu rồi chạm cốc dô dô vang cả một góc trời.

Thằng mặt dái trâu chắc là Sếp bự. Nó thường được Chuột Nâu và thằng mặt choắt tiếp rượu, tiếp thức ăn.

Chuột Nâu xoa xoa hai tay vào nhau rồi khúm lúm thưa:

- Bẩm Sếp! Thật phúc đức cho chúng em, hôm nay được ngồi hầu rượu Sếp. Sếp mà không lưu tâm, giúp đỡ mấy vụ vừa rồi, chắc chúng em đang bị cùm chân trong Hỏa lò.

Sếp bự nhếch mép nói:

- Khách sáo làm quái gì? Toàn anh em mình cả! Quyền lực ở trong tay chúng tao! Tao cho thằng nào sống thì được sống. Tao bắt thằng nào chết thì phải chết. Còn luật pháp ư? Luật pháp là cái đếch gì? Năm nào chúng tao cũng cho soạn thảo, bàn luận rồi đưa ra hội đồng biểu quyết, thông qua mười mấy bộ luật, nhưng thực chất chỉ là để trang trí và để trừng trị bọn mèo hoang kia thôi. Tợp xong chén rượu, Sếp bự nói tiếp:

- Phải học cách đối nhân xử thế cho khéo. Với cấp trên thì dù đúng, dù sai cũng phải tung hô, phải biết xu thời nịnh thế, phải thường xuyên quà cáp cho nghiêm chỉnh nghe chưa? Còn với bọn đàn em thì cũng phải nhả cho chúng ăn để tạo đồng minh, làm bình phong vỏ bọc cho mình. Đôi khi phải giả vờ nhắm mắt làm ngơ để bắt thóp chúng. Khi đã nắm được thóp rồi, thằng nào có mưu đồ làm phản thì giở ngón đòn đó ra. Đố thằng nào dám ngo ngoe! Bất đắc dĩ lắm mới phải đưa một vài thằng vào kho thì cũng là để che mắt thiên hạ thôi. Yên tâm đi! Đó là cách trị bọn ít chữ. Dừng một lát để ngẫm nghĩ, lát sau Sếp bự nói tiếp:

- Với bọn văn nghệ sĩ thì phải xử lí chúng theo cách khác. bởi bọn nó là những người có học, nó hay dùng thủ đoạn “chửi gà, mắng chó” và “tích xưa, chuyện cũ” để xỏ xiên mình, nên thi thoảng phải ban cho bọn ấy tý lộc, phát cho nó cái bằng khen, giả vờ đề cao chúng một chút thì nó lại ngoan ngay. Nó thích nhảy múa ca hát, cứ cho nó nhảy múa ca hát, nhưng phải quản lí thật chặt việc in ấn phát hành nghe chưa?

Vừa gặm miếng đùi gà, Sếp bự vừa phun vàng nhả ngọc để răn đe, dạy dỗ bọn đàn em. Gặm xong nó lăng ngay đoạn xương vào mặt Mướp bố rồi thì thầm nói với Chuột Nâu:

- Tao nói cho mày biết, cái đám mèo hoang chết tiệt kia, thì không bao giờ được cho chúng ăn no. Ăn no là nó lại giỡn chuồng đấy, cứ để cho nó sống dở, chết dở, thi thoảng lại nhỏ cho nó một tý, ra điều ban ơn, làm phúc, nó sẽ tiêu tan hết tư tưởng chống đối và chúng sẽ lại phục tùng, phụng sự chúng ta vô điều kiện ngay thôi. Phải cứng rắn, mạnh tay, nếu rủ lòng thương bọn chúng là tự mình giết mình đấy. Đó là nghệ thuật lãnh đạo đấy! Nghe chửa? Tợp cạn chén rượu trên tay, Sếp bự lại thủ thỉ:

- ‘’Đẹp phô ra, xấu xa đậy lại’’, lợi dụng vào các phương tiện có trong tay, phải ca ngợi những cái hay, cái đẹp, ít xuýt ra nhiều, nói đi, nói lại, ngày này qua tháng khác, nghe mãi, giả cũng phải thành thật. Vì thế cho nên, phải nặn óc ra mà suy nghĩ, cái gì cần ém nhẹm thì ém nhẹm, cái gì cần tung hô thì phải tung hô, làm sao cho mọi việc đều suôn sẻ. Trong đám mèo hoang kia, thằng nào có chút máu mặt thì lôi kéo, dụ dỗ. để nó làm tay sai cho mình. Nếu dụ dỗ không được thì gài bẫy rồi gán cho nó cái tội, là câu kết với bọn rắn độc, bọ cạp, tống giam hay cho đi ‘’tàu suốt’’ luôn, nghe chửa? Có thế chúng mới sợ, mới không dám ngóc đầu dậy. Nói xong Sếp bự nhón luôn miếng phao câu nhét vào mõm. Vừa nhồm nhoàm nhai hắn vừa nói:

- Anh tốn không biết bao nhiêu công sức, tiền của, để lo cho các chú! Liệu mà ăn ở!

- Chúng em biết chứ ạ!

Chuột Nâu quay sang Ả mắt xanh mỏ đỏ:

- Ơn anh , ơn chị, đời đời em đâu dám quên.

Ả mắt xanh mỏ đỏ dùng ngón tay trỏ dí vào trán Chuột Nâu:

- Đừng vội bẻm mép như thằng Xám. Đồ ăn cháo đái bát!

- Em đâu dám thế!

Chuột Nâu nói xong lại gắp thức ăn vào bát cho ba đứa. Chúng vừa ăn vừa tán chuyện, cười hô hố chẳng đếm xỉa gì đến bố con Mướp. Thi thoảng thằng mặt quắt lại lẳng ra khúc xương, có lần nó lia trúng vào mặt Mướp con.

- Không chịu nổi sự sỉ nhục của bọn chuột, uất ức quá, Mướp bố bị tăng xông ngã lăn xuống đất. Mướp con vội nhao tới bế Mướp bố lên, vừa gọi, vừa khóc:

- Bố ơi , bố ơi! Cả bọn chuột thấy thế liền quay đầu lại. Con mắt xanh mỏ đỏ xỏ dép đi xuống nắn nắn, sờ sờ Mướp bố, sau đó nó quay ra, cầm một miếng xương nhét vào mồm Mướp bố. Ngửi thấy mùi thơm thơm, Mướp bố cựa quậy nó reo to:

- Sống rồi! Không sao! Bọn chúng lại uống tiếp.

Mướp con đành xin phép cho bố nghỉ, hai tay hai quạt cứ liên tục phành phạch, phành phạch. Bọn chúng ăn uống đến quá nửa đêm mới xong. Mấy thằng nằm gác chân lên nhau. Con mắt xanh mỏ đỏ thì nằm ngoẹo đầu vào mâm cơm.

Mướp con thấy chúng đã nằm mới khẽ gọi Chuột Nâu. Chuột Nâu bị đánh thức, ngóc đầu dậy lè nhè:

Dọn, dọn sạch rồi về.

Hai bố con vội vã nhặt các mẩu xương gói ghém cẩn thận rồi bê bát đũa đi rửa. Xong xuôi đâu đấy mới lật đật ra về.

Về đến nhà, Mướp con giở bọc xương ra, chọn những mẩu xương mềm còn dính tý gân đưa cho bố, còn mình mút mút mấy đoạn xương ống. Vừa mút vừa cảm thấy căm hờn, tủi nhục, nước mắt tự nhiên lại tuôn ra. Không cầm lòng nổi, Mướp con kêu lên:

- Nhục, nhục, chưa bao giờ lại nhục nhã thế này. Nó vừa khóc, vừa hỏi Mướp bố:

- Bố ơi, từ khi tạo hóa sinh ra loài mèo chúng ta, đã có khi nào mà họ nhà mèo ta, bị bọn chuột đè đầu cưỡi cổ như thế này chưa? Mướp bố ngẫm nghĩ một lát rồi trả lời:

- Từ đời cụ kỵ ông bà của bố trở lại đây thì chưa có, nhưng mà... Nhưng mà thời nay nó khác, ‘’Gặp thời thế, thế thời phải thế’’ con à ./.

N.Đ.V