CHUYỆN NGƯỜI LÍNH

Nguyễn Tiến Lợi

CHUYỆN VỀ NGƯỜI LÍNH

          Hay tin có người từ ngoài quê vào viếng mộ liệt sỹ, ngay từ sáng sớm, anh Hoàng Văn Trúc, ở Thị trấn Ba Chúc, Tri Tôn, An Giang đã vượt hơn 20 km tỉnh lộ sang Thị trấn Tịnh Biên để gặp chúng tôi. Dựng chiếc xe máy trước sân nhà nghỉ, việc đầu tiên anh gỡ túi xách mang theo trao tận tay bà chị cả mấy cân đường thốt nốt, quà của miền Tây Nam bộ. Mặc dù đã biết trước lịch trình của chúng tôi sẽ ghé thăm nhà anh luôn, nhưng sợ chúng tôi đổi ý, nên anh sang đây để dẫn chúng tôi về nhà cho chắc ăn.

          Xong việc ở Tịnh Biên, chúng tôi theo anh Trúc về Tri Tôn, qua Thị trấn Ba Chúc chừng 2 km, chúng tôi men theo con đường đất hai bên dân cư thưa thớt, anh Trúc dừng xe mở cánh cổng làm bằng khung gỗ căng lưới B40, xe chúng tôi vào tận sân. Ngôi nhà cấp bốn nép trong vườn cây trái sum sê khiến chúng tôi cảm giác như bước vào một trang trại. Anh Trúc vác con dao quắm ra bờ ao chặt một chùm dừa chừng 5, 6 quả mang vào giữa sân, trong giây lát mỗi người đã có một quả dừa được cắm chiếc ống hút thơm mát. Tôi buột miệng:

          - Chị nhà đâu anh?

          Anh Trúc đi vào bếp dẫn ra một người đàn bà tóc bạc trắng, hai mắt nhắm nghiền. Mọi người cùng cất tiếng chào khi bà chưa kịp ngồi xuống ghế, đáp lại là nụ cười đôn hậu cùng những cái gật đầu hiếu khách. Lúc này tôi mới để ý đôi tay của bà không có lấy một ngón. Hiểu được ánh mắt mọi người anh Trúc lên tiếng:

          - Bà nhà tôi đấy. Bà ấy thương binh, mắt mũi có nhìn thấy gì đâu.

          Mọi người ai cũng ngạc nhiên khi thấy vợ anh đã luống tuổi. Trước đó chúng tôi đã biết anh chị không có con, khi được nhìn tận mặt vợ anh như vậy ai cũng cảm thấy nhói lòng. Theo lời anh kể, hai người cựu chiến binh, hai thương binh sống với nhau mấy chục năm trong ngôi nhà khiêm tốn nơi miệt vườn giáp biên này mà không có lấy một người thứ ba chăm sóc. Hỏi ra mới biết vợ anh nhiều hơn anh tám tuổi, sống trong cảnh neo đơn, cộng với thương tật làm cho con người càng trở nên khắc khổ, già nua. Thấy tôi vẫn chưa hết ngạc nhiên, anh Trúc kể sơ qua về những tháng năm đánh Mỹ, rồi chống bọn diệt chủng Khơ - me đỏ.

          Đầu năm 1970, cô gái mười tám tuổi Nguyễn Thị Yến gia nhập Đội biệt động thuộc Huyện đội Tri Tôn, đội hoạt động bí mật gồm 5 chị em đều là người Ba Chúc. Một lần Nguyễn Thị Yến và Đỗ Thị Giầu nhận nhiệm vụ diệt tên Chỉ huy trưởng Sư đoàn 9 lính thủy đánh bộ. Để hoàn thành nhiệm vụ, Yến phải tìm cách kết thân với tên này, để nhiều lần ra vào căn cứ mà không bị nghi ngờ, nhờ đó Yến nắm được quy luật hoạt động của chúng. Huyện đội đã chế tạo quả mìn hẹn giờ, giao cho hai chị em Yến và Giầu mang vào giả vờ để quên giỏ ở gậm bàn phòng họp sở chỉ huy. Hôm đó sau khi thực hiện nhiệm vụ trở về, chờ qua giờ hẹn mà không nghe thấy tiếng nổ, Yến quay vào nói là quên giỏ để lấy mìn ra kiểm tra? Về đến nhà hai chị em đang loay hoay thì mìn phát nổ, Giầu bị thương một bên mắt trái, Yến bị thương cả hai mắt và nát hai bàn tay. Vì kế hoạch chưa bị lộ, nên khi được tin hai chị em bị thương tên chỉ huy Sư đoàn 9 đã dùng máy bay trực thăng đưa hai chị em về Cần Thơ chữa trị. Vết thương quá nặng, hai mắt của Yến và một bên mắt của Giầu không thể khôi phục được, cả mười ngón tay của Yến cũng phải cắt bỏ. Sau một thời gian chữa trị chúng đưa hai chị em về nhà. Mãi sau giải phóng chính quyền cách mạng mới hoàn tất các thủ tục công nhận thương binh cho hai chị em. Riêng Đỗ Thị Giầu vẫn tiếp tục tham gia công tác, sau này chị là Tỉnh ủy viên, Bí thư huyện ủy Châu Thành, An Gian. Còn Yến do bị tổn hại 90 % sức khỏe, đành ở nhà nhờ vào sự chăm sóc của bà mẹ già.

          Câu chuyện tưởng chừng kết thúc ở đây nhưng khi cuộc chiến tranh bảo vệ  biên giới Tây Nam nổ ra, lính Khơ - me đỏ tràn sang các tỉnh giáp biên tàn sát đồng bào ta. Địa bàn Tri Tôn là nơi diễn ra nhiều vụ thảm sát giã man nhất, đến nay gần Chùa Tam Bổn vẫn còn lưu giữ một nhà mồ lớn nhất Đông Nam Á gồm hơn hai ghìn chiếc đầu lâu. Năm đó Trúc thuộc Tiểu đội bắn tỉa của Tỉnh đội An Giang đóng quân ở bìa rừng Ba Chúc - Lạc Quới thường xuyên liên hệ tiếp xúc với dân ở thị trấn nhỏ bé này, nên quen biết gia đình bà Lê Thị Nguyệt, nhà chỉ có hai mẹ con, anh Trúc thầm cảm thương cô con gái Nguyễn Thị Yến không còn lành lặn. Một lần tiểu đội tập kích vào sào huyệt địch, Trúc bị thương vào bụng mất nhiều máu, anh cố lết đến bìa rừng, đơn vị đoán chắc là anh đã hy sinh. Gần sáng anh bò đến khu vườn nhà bà Nguyệt. Được mẹ con bà Nguyệt chăm sóc lành vết thương, nửa tháng sau anh mới tìm về đơn vị. Những ngày sau đó sự có mặt của Trúc trong ngôi nhà nhỏ của mẹ con bà Nguyệt trở thành thân thuộc và thường xuyên hơn, nhất là những công việc nặng nhọc cần đến sức lực của người đàn ông. Tình cảm tự nhiên giữa người lính xa nhà với cô thôn nữ miền tây nhờ đó ngày càng thắm thiết hơn, đây cũng là cơ hội để Yến có một đứa con, sau này lớn lên đỡ đần cho người mẹ tàn tật. Thời gian sau đơn vị truy kích tàn quân Khơ - me đỏ sang đất Cam - pu - chia, anh Trúc không có điều kiện trở lại Ba Chúc nữa.

          Cuối năm 1980 Trúc được đưa ra điều dưỡng tại Trại thương binh Văn Sơn (Hà Tây) cách xóm Đất Đỏ, xã Liên Sơn, Lương Sơn quê anh khoảng 3 km. Sau khi ra quân Trúc trở vào Ba Chúc và ở luôn trong ấy. Mấy năm sau dành dụm được ít tiền anh đưa Yến lên Bệnh viện Từ Dũ ở Thành phố Hồ Chí Minh chữa bệnh, các bác sỹ cho biết hồi bị thương Yến đã phải dùng quá nhiều kháng sinh liều cao nên không còn khả năng sinh con. Trúc đưa Yến sang Bệnh viện mắt ở Quận 3, cũng nhận được kết quả không như mong muốn, y học bó tay bởi vết thương quá sâu không thể nối được đường dẫn giác mạc, hai vợ chồng buồn bã đưa nhau trở về nhà, mấy tháng sau bà Nguyệt lâm bệnh qua đời.

          Nghe xong câu chuyện, tôi hỏi:

          - Có lần nào anh đưa chị về quê ngoài Bắc chưa?

          - Duy nhất một lần thôi à, được về quê chồng, mà bà ấy có nhìn thấy gì đâu.

          Tôi hỏi tiếp:

          - Anh có tham gia công tác gì ở địa phương không?

          - Có chứ. Hồi đầu làm Phó Chủ tịch thị trấn, sau làm Chủ tịch Hội Cựu chiến binh, vừa mới nghỉ à. - Chợt Trúc nghi ngờ câu hỏi của tôi:

          - Ủa. Anh hỏi chi vậy?

          Tôi trả lời là đang có ý định viết một câu chuyện về hai người. Trúc chối đây đẩy:

          - Anh bỏ ngay ý nghĩ đó đi. Chuyện của tôi có gì mà viết.

          Tôi nghĩ có gì, hay không có gì là quan niệm của mỗi người, để nỗi đau âm thầm của anh chị mà không chia sẻ được với mọi người, tôi cảm thấy như mình có lỗi. Bất giác chị Yến đưa tay sờ lên khuôn mặt tôi, bàn tay không ngón cứ di đi di lại. Anh Trúc nhìn cử chỉ của vợ rồi nói:

          - Đấy, bà này cứ mến ai là rờ mặt. Hồi ở Bệnh viện mắt, bà ấy dám rờ mặt Thủ tướng Phạm Văn Đồng khi bác ấy đến thăm các bệnh nhân đấy.

          Mọi người cùng cười. Tôi thấy luồng điện chạy dọc sống lưng khi được người mù dùng cảm giác bàn tay thay cho đôi mắt. Càng thấu hiểu những tháng ngày anh chị sống bên nhau cùng những nỗi đau âm thầm luôn dày vò cả tinh thần lẫn thể xác, mà vẫn cam chịu và không muốn ai phải bận tâm đến mình, đó cũng là phẩm chất tốt đẹp của anh bộ đội Cụ Hồ cả thời chiến lẫn thời bình. Xưa có câu "Giàu hai con mắt, khó hai bàn tay" vậy mà ông trời đã lấy đi của chị cả hai thứ đó, nhưng chị đã may mắn có được anh, người đã bù lại bằng đôi mắt và đôi tay của mình để cả hai cùng tồn tại, cùng vươn lên trong cuộc sống.                                                                                     

                                                                                                                N.T.L.