CÁI TÔI TRỮ TÌNH...

 Time sleeps on blooming lilies

LYRICAL SELF IN A BEHAVOUR HARMONIOUS TO THE SOUL

About the book  “Time sleeps on blooming lilies” by Aagron Shele

  It is thought that Henri Poincaré, the famous French mathematician, said: "Mathematics is the art of giving the same name to different things".

Meanwhile, it is claimed that this quote is an adaptation of another, previous quote that states: "Poetry is the art of giving different names to the same thing."

I remembered this definition for the art of poetry while reading Agron Shele's poems. The poet's lyrical self, travels to different spaces, times and places to discover the same poetic spirit in all of them. This spirit is the same in two ways, the same in its various manifestations in different times, spaces, and places, and equivalent to the soul of the lyrical self. The latter discovers at the end of each behavior that what he discovered was simply himself. The reason is clearly given in the verses of the poem "This is me" (meaning in Asceticism). 

"This is me, I don't know how to change / I always remain a concern of the day".

Openly accepting static living, non-change, not in the sense of denying change, but in being an inalienable human essence, in the face of everything else that is alienated, dying, lost, is definitely part of those small triumphs of everyday as part of the eternal, the relative, the human escape in relation to the absolute. The lyrical self seems to narrate every "event" as an epilogue. Everything is gone, it has been experienced in his soul, in the day, in the night, in the season, in time, and this "I" is unfolding the epilogue of the event. There is no prologue and there is no reason to have one. Epilogue; yes. When everything comes to an end to start all over again, like a child who grows up spending every day on the same road, what arouses curiosity

is the essence of the journey, as well as when the road description of the lyrical self becomes a track and song of the recipient of the poetic text.

The invisible march with the destination of the same panoramas, but baptized with different names, is our intentional or unintentional wandering. The human being sacrifices as much as he can in his metaphysics. Wherever the wandering is called, other than a certain place at a certain moment gives it its colors, the kind of light with which the being illuminates the recesses of the soul and the proper form for that part of time. Is this sacrifice? Definitely yes. The lyrical self, in contemplation to rediscover and liberate itself, sacrifices what it should not be, to become what it should be: a daytime worry, a nighttime pain or timeless sorrow. In this sublime act, the path where the lyrical self (meaning the being) encounters ugly souls is avoided, and the landscape is blessed where the paths ripen with the same soul.

   The existence of the soul in Shele's poetry is placed in a timeless context. Anger is perceived from the past, real events and memories from the future. What is perceived as a state of lucidity is the ground where the three times of man stand firmly. If the events seem invisible at first sight, or unspotted, from the idea of depicting the same panorama in the eyes and consciousness, the sharpening of the gaze captures the true nuances of what is coming. In the repeated views of the world it takes eyes that know how to look beyond the visible and a soul that feels the deepest vibrations of the universe of which we are a part from birth to eternity. The meeting of like souls constitutes those inhabitants of the earth who know that the ladder of the universe is not impossible to climb. It is enough to grasp the meaning of infinity with clear eyes.  

The poetic art of giving the same name to different manifestations of the spirit is found as a phenomenon in many of Shele's verses. To see how this whole "poetic process" takes place, we are referring to the poem "I am", which comes to the reader's consciousness in the form of a poetic credo.

    In the first stanza, the arrival of man on earth is perceived as a sudden entry from the heavenly reality. It is the same person through different realities and births, but where the      second births and realities are caused from the first. The image of man is not projected as a journey from heaven to earth, but as an embodiment of the heavenly dream and desire in the world of mortal beings. Man exists first as a soul. It is then embodied as the image performs its carnal transformation. By planting in the ground, putting down roots in the humus of tangible objects and spirits, it begins to open the path of its light commonly. The light of the resulting image obviously does not have the same substance as the light found. Otherwise, you wouldn't have had to open light paths, where this is present. Opening a path is the act of planting heavenly light on earth.  Behavior therefore does not represent the earthly being in the sacrifice and his attempt to climb through the ladder of the universe towards the heavenly light. But we have the man born in the heavenly reality who with his light in the soul comes and settles as a citizen of the earth, laying there the foundations of a different kind of light. The spiritual thus assumes different appearances depending on the worlds in which it is destined to appear.

   In the second stanza we observe that the incarnation of the coming image of being and its incarnation in flesh and blood is an event that does not depend on the spirit. The poet writes that man is "the spirit of the spirit that rules all the heavens". So the image embedded in the earth is not the will of man. It is a divine will and decision making.

The third stanza begins with the lines: "I am you/ You are me". The text of the poem conveys the message that the deviation in the sky-earth verticality is not an isolated phenomenon. It is a universal act of love. The poem comes in the form of a monologue. The voice that narrates his rapture, dictated by the breadth of the spirit, teaches unequivocally the idea that the whole human race has in its foundation from the beginning the heavenly citizenship. The light and immortality of this citizenship.

   The dual function of poetry, as the art of giving different names to the same thing, or baptizing different spiritual phenomena with the same name, can be found in Agron Shele's lyrical poetry. In some cases the first function prevails and in others the second one. Lyrics of the loss and renewal of love's time capture a time that is eternal as long as love lasts. Nostalgia appears as nostalgia for love, even when the beloved has happened to be completely forgotten. She, the beloved, can also come reincarnated in other forms of longing and pain, innocence and the rebirth of the loving image. At the core of renaissance can become an antonymic metaphor, or opposite evocation of what constitutes the meaning of the signifier in the first perceptible semantics.

  The beloved burns with memories through the hair of the snow, where the latter are pristine as the soul of love. The dance of the deer is the multiple symbolism of the pain for the past that must come not with persistence, but through the visualization of the spirit that leads to joy in the dance of the most beautiful winter image: the deer. There is the pain, there is the innocence, there is the desire to awaken him and once in the present the longing that has gone unquenched in the deepest recesses of man.

   In the poem "Tonight I don't want to go down the stairs", the human soul discovers, is surprised, shocked and finally marveled at finding itself in the lands of love. The four states coincide with the four lines: "Tonight I saw myself just like a stone of sphinx", "Tonight I saw myself and as a shadow / at Poe's window", "Tonight I saw myself and as a sinner" and finally "Tonight I also saw myself as a person". In Greek mythology, the sphinx is depicted as a creature with the head of a man (mostly a woman), the body of a lion and the wings of an eagle. That's how the lyrical self feels, in a kind of confusing state. Does the figure of the indeterminate woman cause this identity fog in the face of love? The text remains open to a multitude of interpretations. Then the haunted finds his shadow within the shadow of the fog, he is enlightened that he has been under the shelter of a very dark sin and in the last stage after he escapes from the shadow of death, he finds himself (man) through love. The shadow cast over Poe's window is the raven's implied "never again" cry. Is it the ghastly woman who alienates nature from the soul and turns it into a sphinx statue, or the man dead from love who is reborn by finding her light? The descending stairs in the title signify the fall and seem to represent a lyrical self-monologuing from the positions of the risen from the shadow of death.

  The poem "Lily in the lake" has in its lyrical narration a kind of light irony, or sadness that brings the unbeknownst of the other in love. She knows the scent of perfume in autumn and winter, but not herself and love. He knows the flowers, but the gaze of the soul does not reach the lily in the lake. The lily is a symbol of a man, while the lake is a symbol of love. Her untrodden eyes in the waters have lost their depth, their clarity, and they love appearances. It contrasts with the cypress, the dual symbol of death and resurrection. They are two subjects so different that the shelter of love only separates them. The way we are then in front of the soul of love, as in front of the mirror of the same soul, identifies the human profile in front of the other, ourselves and love.

   The poet seeks the same soul in a relationship with lost and suddenly reborn souls. In relation to himself when he feels in the dark and calls the sleeping light to the soul, which he lulls and awakens. In relation to the other / others when there is longing for the other half of intimate love, or the universal spirit of love. When he can find it, he rejoices in the latter. When the scope of love shrinks, he becomes a monk who dreams of an entire cypress forest. With the thirst of the dead for living souls, not for the shadows of souls. The lyricist knows his goal as long as he can. What I don't know are the origins of desolation. But as soon as the desert winds come in the evening, he starts his journey towards a saltier climate.

CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG SỰ HÀI HÒA CỦA TÂM HỒN
(Về tập thơ “Thời Gian Ngủ Trên Những Đóa Huệ Nở” của Agron Shele)

   Người ta kể rằng Henri Poincaré – nhà toán học nổi tiếng người Pháp – từng nói: “Toán học là nghệ thuật đặt cùng một tên cho những điều khác nhau.”
Còn với thơ, có người cho rằng: “Thơ ca là nghệ thuật đặt những tên khác nhau cho cùng một điều.”

Tôi nhớ đến định nghĩa ấy khi đọc thơ của Agron Shele. Cái tôi trữ tình của ông như một người lữ khách đi qua nhiều không gian, thời gian và vùng đất khác nhau, để rồi ở nơi đâu cũng tìm thấy cùng một linh hồn thi ca. Linh hồn ấy hiện ra trong nhiều hình dạng, nhưng luôn là một – đồng điệu với chính tâm hồn của thi sĩ. Mỗi lần “phát hiện” ra một điều gì, thực chất ông chỉ đang nhận ra chính mình.

Trong bài thơ “Đây là tôi”, Agron Shele viết:
“Đây là tôi, tôi chẳng biết đổi thay / Tôi mãi là nỗi bận tâm của ban ngày.”

Đó không phải là sự khước từ thay đổi, mà là sự trung thực với bản chất người – cái phần không thể bị tách rời giữa cuộc sống luôn biến động, phai nhạt và đánh mất. Ở đó, cái tôi trữ tình kể lại mọi “sự kiện” như một lời kết – epilogue – bởi mọi điều đã qua, đã được trải nghiệm trong ngày, trong đêm, trong mùa, trong thời gian.

Khi mọi thứ đi đến tận cùng để rồi bắt đầu lại, điều còn lại chính là bản chất của hành trình. Cái tôi trữ tình đã biến con đường đi thành khúc ca, và người đọc – người tiếp nhận thi ca – trở thành kẻ đồng hành trong giai điệu ấy.

“Cuộc hành quân vô hình vang vọng trong ngọn lửa
Trước vĩnh hằng tuyệt đối...
Trước mặt ta là cùng một cảnh tượng.”
(“Hiến Tế”)

Cuộc hành trình vô hình ấy, tuy đến cùng một nơi, nhưng lại được gọi bằng những tên khác nhau. Con người hy sinh trong hành trình siêu hình của chính mình – vừa là khám phá, vừa là thanh lọc. Cái tôi trữ tình phải hiến dâng phần không phải là mình, để trở thành đúng với bản thể của mình: nỗi lo ban ngày, nỗi đau ban đêm, hay niềm u hoài vô thời gian.

“Trên những con đường của tôi, tôi gặp cùng một linh hồn
Bay về phía ánh sáng đang thức dậy trong bình minh.”
(“Nỗ Lực”)

Thế giới linh hồn trong thơ Shele vượt ngoài ranh giới thời gian. Quá khứ và tương lai hòa vào nhau trong khoảnh khắc sáng suốt của hiện tại. Những sự kiện có thể vô hình, nhưng trong cái nhìn tinh tường, người đọc nhận ra sắc độ tinh tế của sự sống đang tới. Đó là lúc đôi mắt phải biết nhìn vượt qua điều hữu hình, và trái tim cảm nhận được nhịp rung sâu nhất của vũ trụ – nơi con người thuộc về từ khi sinh ra cho đến vĩnh cửu.

“Mỗi cuộc đến dường như vô hình
Nhưng trong khởi nguyên ẩn giấu tổ tiên chưa sinh
Cũng ẩn giấu cả những đứa con chưa ra đời
Những phần tử của một thân thể đang vận động.”
(“Thang Vũ Trụ”)

“Nói về ánh sáng
Là chạm vào mọi sắc màu của thời gian
Để thấy nghĩa của vô cùng
Bằng đôi mắt trong suốt
Trên mọi bóng tối.”
(“Calipso”)

Trong thơ Agron Shele, nghệ thuật “đặt cùng một tên cho những biểu hiện khác nhau của tinh thần” xuất hiện như một hiện tượng nhất quán. Bài thơ “Tôi là ai” có thể xem như tuyên ngôn thi ca của ông:

“Tôi chỉ là kẻ vừa hiện ra,
Có lẽ là hình bóng khắc trên trái đất
Nơi quả cầu nứt nẻ, hình ảnh tôi nâng tôi dậy
Đánh thức tôi dậy
Mỗi ngày mở ra con đường ánh sáng
Và bình minh đưa tôi đi, như cánh buồm qua biển.

Tôi chỉ là đóa hoa máu
Cắm sâu trong ký ức của thời gian,
Đợi thật lâu, sinh ra trong ngày kế tiếp
Hơi thở của linh hồn điều khiển mọi tầng trời.

Tôi là Anh!
Anh là Tôi!
Tầm nhìn gắn kết chúng ta qua bản đồ thế giới
Người dẫn đường bằng sắc màu rực rỡ

Ánh sáng của vũ trụ
Sự tồn tại vĩnh hằng của linh hồn tái sinh.”

Ở đây, con người được nhìn như một thực thể từ cõi trời bước xuống, nhưng mang trong mình ánh sáng vĩnh hằng. Linh hồn có trước, thể xác chỉ là sự kết tinh của ánh sáng ấy trong hình hài vật chất. Con người không đi từ đất lên trời, mà mang trời xuống đất – gieo rắc ánh sáng của cõi thiêng vào trần gian.

Trong những bài thơ khác, như “Trở Lại”, “Đêm Nay Tôi Không Muốn Bước Xuống Cầu Thang” hay “Hoa Huệ Trong Hồ”, hình ảnh người yêu, nỗi nhớ, nỗi đau và niềm tái sinh hiện lên như những biến thể khác nhau của cùng một linh hồn tình yêu. Dù người yêu có mất, dù ký ức tan, tình yêu vẫn tồn tại như một dạng ánh sáng luân hồi.

“Hôm nay tuyết rơi
Và em trở lại
Trong lá sáng
Trong điệu nhảy của loài nai
Ngoài khu rừng của sấm đau.”
(“Trở Lại”)

Tình yêu trong thơ Shele không chỉ là câu chuyện của đôi lứa, mà là hành trình của linh hồn – hành trình tìm lại chính mình trong ánh sáng, qua nỗi mất mát và tái sinh.

Tập thơ “Thời Gian Ngủ Trên Những Đóa Huệ Nở” vì thế không chỉ là một bản giao hưởng thi ca, mà còn là hành trình triết lý của linh hồn – nơi cái tôi trữ tình và cái vô cùng gặp nhau trong sự tĩnh lặng của ánh sáng.

— Alisa Velaj