BẢO BÌNH

Chào mừng bạn đã đến với trang Điện tử "Văn nghệ Công nhân" của Chi Hội Nhà văn Công nhân thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam & Hội Nhà văn Việt Nam.

Nhật Hồng

BẢO BÌNH – MỘT NGÒI BÚT PHÊ BÌNH SẮC SẢO

Đầu tháng 10 năm 2026 tôi nhận được tập tiểu luận của tác giả Bảo Bình ký tặng với tựa đề “ Từ một góc nhìn”, sách dày 200 trang do nhà Xuất Bản Văn Học phát hành tháng 9 năm 2026. Tập sách viết theo lối tiểu luận và nhận xét, đánh giá về tác phẩm của 22 nhà Văn và Thơ cả Bắc-Trung-Nam đang hoạt động trong lãnh vực văn học. Bảo Bình tên thật Lê Thị Thanh Tuyền, sống ở Cần Thơ, cô là Trưởng khoa Sư phạm Trường Cao đẳng cộng đồng Hậu Giang, đã nghỉ hưu. Sau 30 năm công tác trong ngành Giáo dục và giảng dạy bộ môn văn học, chất thơ văn đã thấm vào máu, và nay cô vẫn tiếp tục tình yêu văn chương của mình bằng con đường nghiên cứu, khám phá và sáng tạo. Thơ ca, văn xuôi là sở thích, còn lý luận phê bình là sở trường, cô đặc biệt nổi trội ở lĩnh vực này. Trong 5 đầu sách đã xuất bản có 2 tâp tiểu luận phê bình văn học: “Đồng bằng, âm vang và những nốt trầm” xuất bản năm 2025, “Từ một góc nhìn” xuất bản năm 2026, cả hai đều được giới chuyên môn đánh giá cao về chất lượng. Bên cạnh đó, một số tác phẩm của cô đã được đưa vào chương trình giáo dục địa phương bậc THPT, và nhiều bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí, diễn đàn văn học. Nhà phê bình Bảo Bình

Trở lại “Từ một góc nhìn” Tiếng Pháp có động từ Regarder nhìn, ngắm, xem có chủ ý, tập trung vào một vật gì đó! Trong tiếng Anh Point of view ý kiến hoặc góc nhìn cá nhân về một vấn đề, còn Perspective: cách nhìn sâu hơn, thường hình thành từ trải nghiệm sống! Ở đây, “Từ một góc nhìn” đặt ra cho ta thấy một khung ấn định bao quát, kể cả không gian và thời gian. Với phản xạ tự nhiên của con người khi mắt nhìn thấy một sự việc, một vật thể nào đó, hệ thần kinh đưa lên não, từ não trong vài giây đã xử lý cho ra một kết luận, thí vụ như: hoa đẹp, người lịch sự…còn về lĩnh vực văn học nghệ thuật nó đưa ra kết luận giá trị nhân văn, giá trị nghệ thuật.Độ chính xác “góc nhìn” tuỳ thuộc vào vị trí đứng, nếu thay đổi góc nhìn mọi cảm nhận sẽ thay đổi, nhưng đối với xúc cảm con người, tuổi tác, không gian và thời gian cũng làm thay đổi theo. Khi đã nói đến cảm xúc thì đa dạng đa chiều với người này hoặc với người nọ có thể không giống nhau. Nhưng với văn học nghệ thuật nó có cái chuẩn mà số đông người nhận ra không bàn cải được, bởi đó là khoa học.Về mặt triết lý của Phật giáo cảm xúc vui buồn hay dở, đẹp xấu đều do tâm tạo. Khi trạng thái vui thì nhìn đời màu hồng, khi trạng thái buồn thì mọi vật đều bi quan. Ở đây, “Từ một góc nhìn” của tác giả Bảo Bình vượt qua mọi vui buồn của bản ngã để có một cái nhìn khai phóng đầy tính nhân văn. Cũng nơi đó, ta bắt gặp một thái độ lao động nghiêm túc, một sự rung cảm, thấu hiểu cũng như khả năng phân tích, đối chiếu và biện luận vô cùng sắc sảo, thuyết thục cùng văn phong cuốn hút, tinh tế đã đưa người đọc đến gần hơn với các tác phẩm mà những nhà văn, nhà thơ đã tâm tư trong miền nghệ thuật của mình. Cũng như giúp người viết nhận ra những mặt mạnh hay những điều còn hạn chế. Đó cũng là cách góp phần giải mã, khích lệ và đồng hành cùng đời sống văn học một cách thiết thực,tích cực và hiệu quả mà “ Từ một góc nhìn” mang lại.

Nền tảng của ngôi biệt thự là mặt bằng, vật liệu, cốt thép bê tông hình thành toà biệt thự, còn nền tảng “Từ một góc nhìn” là ngôn ngữ biện chứng của sự cảm nhận, phân tích, phê bình... cùng với đó là một sự hiểu rộng về văn học, một tâm hồn đẹp đầy tính nhân văn, “Phê bình văn học là một khoa học chuyên sâu về các hiện tượng văn học, nơi chứa đựng cảm xúc lý tình của người viết thông qua sự vận dụng một lý thuyết, một phương pháp phê bình nào đó. Và tác phẩm văn học là đối tượng trọng tâm. Nhà văn nhà thơ là nhân tố liên quan trực tiếp. Và bạn đọc là đối tượng quyết định số phận tác phẩm văn học-người cảm thụ, diễn giải và có khả năng làm sống hoặc chết cho mỗi tác phẩm bất kỳ” (*). Trên từng cung bậc thấm thấu để nhận diện Chân- Thiện- Mỹ của một, hay nhiều tác phẩm là điều không hề dễ dàng. Người viết phải hoà mình, nhập hồn vào tác phẩm đó ăn ngủ với nó, ôm ấp nó, cùng sự đối chiếu phù hợp với cơ sở lý luận phê bình mới mong có được một bài viết, một cái nhìn thuyết phục.Với 22 tác giả, mỗi người, mỗi tác phẩm đều có một nét riêng, một tư duy, một cảm xúc và một nội dung riêng. Bởi thế, khi bắt tay vào đánh giá phê bình, cái đầu người viết cần tỉnh táo không để sai sót nhầm lẫn, dù cho là sự nhầm lẫn nhỏ nhứt. Ở vào thời công nghệ nhịp sống vận hành từng giây, từng phút nên việc đọc chậm, cảm nhận sâu sắc, nắm bắt cốt lõi vấn đề rồi diễn giải, biện luận cho thấy sự nghiêm túc, cần mẫn của một nhà phê bình.

Đúng là chí lớn nơi người cầm bút, “vượt lên đau đớn và thăng hoa/tôi tự tại giấc mơ tôi”(Thơ Phan Hoàng), nhà văn Bảo Bình đã mạnh mẽ, đầy chiều sâu, trí tuệ và tự tại trong từng câu chữ của mình. Có thể thấy, “Từ một góc nhìn” là sự công phu góp nhặt những giá trị cốt lõi của văn học nghệ thuật, những cái đẹp nơi đời sống văn chương mà đôi khi lướt qua ta không kịp nắm bắt. Trong cuộc sống, đời người là một hành trình dài, gặp nhau nhìn nhau rồi xa khuất. Cái gì còn đọng lại đời ta: cái nhìn, câu nói, con chữ hoặc một chút nỗi niềm nào đó vấn vương? “Từ một góc nhìn” của nhà văn Bảo Bình đã giúp ta nhận ra một điều tuy đơn giản nhưng vô cùng sâu sắc cần có trong đời sống. Ở góc nhìn khác, bạn có thể nhận ra không có sự hẹn hò, không có sự chú ý, những tâm hồn văn chương vẫn chạm nhau. Và trong đời sống áo cơm quay cuồng này, Cần Thơ vẫn có một ngòi bút phê bình sắc sảo như vậy, với tôi đó là điều vô cùng đáng mừng.

Cần Thơ, tháng 10. 2026.

N.H

Phụ chú: (*) những chữ nghiêng trong dấu kép là lời của tác giả, hoặc của người khác.